|
|
|
|
|
|
 | ZYCH |
| | Wojciech Ziemowit Zych jest niewątpliwie jednym z najciekawszych polskich kompozytorów młodszego pokolenia. Jego muzyka jest bardzo "na serio", daleka od niezobowiązującej postmodernistycznej lekkości, refleksyjna - wydaje się, że zamieszkały w Krakowie twórca stara się zbliżyć ją do biegu myśli, poruszeń emocji i kształtować raczej w sposób "ludzki" niż według jakiegoś wzorca doskonałości. Dlatego te utwory dobrze pełnią rolę nośnika idei, koncepcji filozoficznych, choć nie w sensie programowości. Zych stosuje bogatą instrumentację i interesuje się możliwościami instrumentów, lecz nie dąży do uzyskania wypolerowanego brzmienia, niezwykłych efektów ani do zmysłowej barwności.
I Symfonia (2001-2002), przeznaczona na małą orkiestrę, rozwija się od pojedynczych plamek (akordów budowanych z pokrewnych zasobów dźwięków), punktów w różnych rejestrach, glissand, nakładanych figur - pomysłów, które powracają w dalszym przebiegu utworu. Wyłaniają się powtarzane w różnych ujęciach motywy: obsesyjny jednomiarowy, słyszany zwłaszcza w niskich instrumentach z dominująca tubą, figuracyjny szesnastkowy (charakterystyczny klarnet basowy oraz niskie dęte drewniane i niskie smyczki), a także motyw dający początek linii (koloryt nadaje saksofon altowy). Linia zanika w "ulatujących" akordach i pulsujących dźwiękach (trąbka). Pierwsza część kończy się spokojną, harmonijną muzyką, biorącą początek z krótkich, "jak z oddali" motywów w różnych instrumentach i z opadających półtonami, zdobionych przednutkami linii; w wysokich smyczkach pojawiają się elementy kantylenowe.
Początek drugiej części tworzy wysoki dźwięk fletów i skrzypiec, do którego mały klarnet dodaje nowe dźwięki staccatowymi "igiełkami". Muzyka jest tu bardziej zmienna: pojawiają się drobne, porozrzucane grupki dźwięków, wraca niski dźwięk tuby, słychać miarowe, zróżnicowane w poszczególnych instrumentach pulsacje na długo wytrzymywanych dźwiękach, płochliwie rozsypujące się kształty. Całość staje się coraz bardziej zgiełkliwa i rozwichrzona, by pod koniec znów ustąpić muzyce uspokojonej, z wolno snującymi się liniami podejmowanymi przez różne instrumenty.
Koncert na klarnet basowy i orkiestrę z roku 2003, również dwuczęściowy, przeznaczony został na większą obsadę. Muzyka rozwija się od niemal stojących powtarzanych oktaw, przechodząc w giętki, nieco taneczny krok aż do dosadnego zakończenia. W drugiej części ton nadaje powolny, "zespolony" duet instrumentu solowego i wiolonczeli, które przeplatają (czasem nakładając się) i kontynuują segmenty odmienne pod względem instrumentacji i wyrazu: odcinki grane przez instrumenty strunowe i metalową perkusję, fragmenty przypominające nieco międzywojenne stylizacje jazzowe, z dominującymi dętymi, ostre cięcia blachy. Podobnie jak w poprzednim utworze, świat dźwięków bliski jest muzyce Kurtága, Nřrgĺrda (te nazwiska kompozytor często przywołuje), Rihma i Lutosławskiego; widać wiele wpływów i współczesnych "toposów", lecz w postaci wysublimowanej.
Uzupełnieniem obu trwających po około pół godziny utworów są krótsze Poruszenia woli (2005-2006) inspirowane myślą Schopenhauera. Muzyka staje się tu bardziej płynna, z momentami znacznego wzrostu napięcia, wybuchami i naprawdę mocnymi fragmentami. Zwracają uwagę udane pomysły, jak choćby powolny rozruch orkiestrowej maszyny przez warczące niskie instrumenty dęte.
Płyta ukazała się w ramach programu "Młodzi kompozytorzy w hołdzie Fryderykowi Chopinowi", którego założeniem jest "prowadzenie artysty i jego dzieła przez kolejne etapy promocji od najlepszego z możliwych wykonań utworu, do publikacji nagrań i partytur". Orkiestra Opery i Filharmonii Podlaskiej pod dyrekcją Przemysława Fiugajskiego dobrze wywiązuje się ze swojego zadania, co zresztą korzystnie to nagranie wyróżnia na tle wykonań zarejestrowanych na pozostałych płytach tej serii, jakie dotąd się ukazały (utwory Zamuszki i Ratusińskiej).
ZYCH
I Symfonia, Koncert na klarnet basowy i orkiestrę, Poruszenia woli
Orkiestra Opery i Filharmonii Podlaskiej w Białymstoku, dyr. Przemysław Fiugajski
Dux 0722 (2009) | | | KRZYSZTOF KWIATKOWSKI | |
|
|
|
