Muzyka wsp馧czesna
Relacje
Opera
Historia
P造ty
Archiwum Artyku造 Ksią磬i P造ty Autorzy Koncerty Prenumerata Reklamy i Og這szenia Forum Kontakt
P造ty  Sch繹nberg z epoki - na dwa sposoby

Lista dostępnych nagrań wszystkich utwor籀w fortepianowych Sch繹nberga powiększyła się ostatnio o dwie pozycje "historyczne" - każda z płyt zasługuje na to miano z innego powodu. Na płycie wyr籀żnionej w roku 2010 przyznawaną przez niemiecki przemysł muzyczny nagrodą "Echo-Klassik" (w kategorii nagrań solowych muzyki XX i XXI wieku) Hardy Rittner, młody niemiecki pianista (1981) zagrał je na instrumentach, jakie były w użyciu w latach młodości kompozytora. Dwupłytowy album poświęcony pamięci Eduarda Steuermanna przypomniał postać wybitnego pianisty z kręgu szkoły wiedeńskiej.

Steuermann to wykonawca m.in. koncert籀w Stowarzyszenia Prywatnych Wykonań Muzycznych, najbardziej zaufany interpretator muzyki na fortepian Sch繹nberga i Weberna. Historyczny jest tu bardziej sam wykonawca niż data płytowej rejestracji - nagrania pochodzą z roku 1957 (ponieważ oryginalna taśma zaginęła i przeniesiono je z winylowej płyty mono, ich jakość techniczna pozostawia wiele do życzenia), a więc parę lat po śmierci Sch繹nberga. Album zawiera także utrzymaną w sch繹nbergowskim stylu Suitę (1951) samego Steuermanna oraz utwory Poulenca, Straussa i Schuberta w jego (niezbyt atrakcyjnych) opracowaniach na dwa i trzy fortepiany - tu dźwięk jest o wiele lepszy. Płytę warto mieć dla interpretacji Sch繹nberga i chyba przede wszystkim za ich wydobycie z zapomnienia przyznano jej niedawno Nagrodę Niemieckiej Krytyki Muzycznej.
Wcześniejsze utwory (op. 11, op. 19 i pomijane zwykle przez wykonawc籀w kompletu młodzieńcze pr籀by utrzymane w idiomie Brahmsa - Trzy utwory z roku 1894) Rittner nagrał na pochodzącym z roku 1870 fortepianie firmy Johann Baptist Streicher & Sohn. Wyb籀r instrumentu pianista uzasadnia tym, że streichery były powszechnie używane w Wiedniu około roku 1900, wobec czego ich brzmienie musiało wpłynąć na dźwiękową wyobraźnię Sch繹nberga. Rezultat nie wydaje się jednak zachwycający: stosunkowo kr籀tsze wybrzmiewania i mniejsza nośność dźwięku niekorzystnie odbijają się na płynności, tryle są "wymłoteczkowane", martellato w czwartym z Sześciu utwor籀w op. 19 (zwykle bardzo efektowne, jak choćby w nagraniach Polliniego czy Uchidy) jest jakby stępione, zaś zachwalane w komentarzu przez Rittnera bogatsze brzmienie fortepianowych flażolet籀w uzyskiwanych dzięki większemu nasyceniu brzmienia tonami g籀rnymi znajduje przecież zastosowanie tylko w jednym (co prawda słynnym!) miejscu blisko początku pierwszego z Trzech utwor籀w op. 11.
Trudno orzec, czy to sprawa wyłącznie instrumentu, w każdym razie pierwsze dwa utwory z op. 11 i większość z op. 19 zawierają o wiele mniej ożywiających całość element籀w niż w niejednym ze znanych mi nagrań lub u Steuermanna, kt籀ry jak nikt w swoim czasie rozumiał intencje kompozytora (dla Sch繹nberga nic nie było "dostatecznie liryczne"). W tych właśnie, zasadniczo wolnych kompozycjach najlepiej słychać subtelności dynamiki i tempa, dzięki kt籀rym nuty nabierają zr籀żnicowanych znaczeń. Steuermann jest bardziej skłonny do poryw籀w - bardzo intensywne kr籀tkie crescenda nigdy nie naruszają og籀lnych proporcji. Rittner to jednak świetny interpretator Wiedeńczyka - przekonać się o tym można w trzecim utworze z op. 11 - wnikliwe odczytanie partytury czyni z tej burzliwiej muzyki pięknie zr籀żnicowaną całość.
W Pięciu utworach op. 23 młody pianista przesiada się do wyprodukowanego w roku 1901 steinwaya D, co muzyce od razu wychodzi na korzyść (instrument ten zresztą, gdy por籀wnamy go z brzmieniem nam wsp籀łczesnych, nie wnosi jakichś zasadniczo odmiennych walor籀w). Zachwyca już pierwszy utw籀r, prawie w całości utrzymany w tr籀jgłosie - Rittner pięknie prowadzi kontrapunkt, nadając zarazem muzyce swobodny,
improwizacyjny charakter. Miejsca oznaczone fl羹chtig lub etwas fl羹chtiger, poprzednio ewidentnie słabsze, nabierają prawdziwej zwiewności. Ostatni w tym opusie Walc jest miękki i elegancki - Steuermann interpretuje go bardziej ostro, cierpko i sprężyście, z lekką nutką sarkazmu.
Pianiści częściej sięgają po opusy wcześniejsze, brzmieniowo bardziej powabne - ja r籀wnież skłonny byłbym przyznać trochę racji tym, kt籀rzy w jego dodekafonicznej tw籀rczości dostrzegają pewną neutralizację harmonicznych jakości. Niemniej wiele utwor籀w i fragment籀w temu twierdzeniu przeczy, a fakturalna złożoność i pomysłowość wprowadza nowe fascynujące elementy. W Suicie op. 25 zachwyca elegancja prowadzenia linii w Gawocie i Menuecie, koronkowa i cierpka zarazem ruchliwość Musette - wtłaczanie nowatorskich rozwiązań w neostylistyczne ramy wywoływało czasem sprzeciw, a mimo to owo kuriozum ma tyle wdzięku... P籀źnoromantyczny klimat wczesnych kompozycji Sch繹nberga wraca w obu utworach z opusu 33.
Obaj wykonawcy, mimo wszelkich r籀żnic (u Steuermanna mamy większe wahania tempa), podkreślają liryzm, emocjonalność oraz (tam gdzie trzeba) delikatność i śpiewność muzyki Sch繹nberga. Ich interpretacje wpisują się w tradycję "romantyczną", nie "strukturalną" i są jednocześnie klarowne, choć nie zawsze aż tak, jak u Polliniego - nagrania włoskiego pianisty (Deutsche Grammophon) nadal uważam za najlepsze wykonania kompletu, ale jest wiele powod籀w, by sięgnąć także po Rittnera i Steuermanna.


Sch繹nberg
Drei Klavierst羹cke op. 11, Sechs kleine Klavierst羹cke op. 19, Drei Klavierst羹cke, F羹nf Klavierst羹cke op. 23, Klavierst羹ck op. 33a i op. 33b, Suite op. 25
Hardy Rittner fortepian
MDG 904 1593-6 (2010)

Hommage Steuermann
Sch繹nberg Drei Klavierst羹cke op. 11, Sechs kleine Klavierst羹cke op. 19, F羹nf Klavierst羹cke op. 23, Suite op. 25, Klavierst羹ck op. 33a i op. 33b, Steuermann Suite oraz opracowania utwor籀w Poulenca, Straussa i Schuberta
Eduard Steuermann, Thomas Hell, Erika Haase, Carmen Piazzini, Ulrike Moortgat-Pick fortepiany
Tacet 186 (2009, 2CD)



KRZYSZTOF KWIATKOWSKI

ROK LV • NR 1 • 9 STYCZNIA 2011

Mysz w Ruchu


ROK LV • NR 1 • 9 STYCZNIA 2011


2013r - Terminarz nadsy豉nia materia堯w


Biblioteka narodowa
Oficjalna witryna banku PKO BP

  Wstecz  Do g鏎y  Napisz do nas  DrukujSkomentuj

© 2006-2009 Biblioteka Narodowa