Muzyka wsp蟪czesna
Relacje
Opera
Historia
P硑ty
Archiwum Artyku硑 Ksią縦i P硑ty Autorzy Koncerty Prenumerata Reklamy i Og硂szenia Forum Kontakt
P硑ty  Ładne dźwięki

Simon Steen-Andersen należy do grona najmłodszych kompozytor贸w hołubionych przez najważniejsze festiwale i instytucje muzyczne w Niemczech. Kariera urodzonego w 1976 roku Duńczyka nabrała prawdziwego rozpędu w ciągu ostatnich kilku lat. Kalendarz otrzymanych przez niego zam贸wień obejmuje już rok 2014, a wśr贸d sponsor贸w są m. in. Oslo Sinfonietta wraz z Darmst盲dter Ferienkurse (2012), Jack Quartet i Wittener Tage f眉r Neue Kammermusik (2012), SWR Symphonieorchester wraz z DonaueschingerMusiktage (2013) oraz festiwal Eclat w Stuttgarcie (2013 i 2014). Mieszkający obecnie w Berlinie kompozytor miał tam w styczniu obszerną prezentację (razem 13 utwor贸w) w ramach organizowanego przez publiczne radio niemieckie festiwalu Ultraschall. Na początku roku ukazała się pierwsza monograficzna płyta Simona Steena-Andersena (wydana przez duńską wytw贸rnię Dacapo) i zapowiadane są kolejne.

Simon Steen-Andersen studiował u Karla Rasmussena, Mathiasa Spahlingera, Gabriela Valverde, Benta Sřrensena i Hansa Abrahamsena. Zarejestrowane na płycie utwory kameralne i solowe pokazują jednak, że inspirację znajduje niekoniecznie w partyturach swych nauczycieli. Jego zainteresowania kompozytorskie zwięźle charakteryzuje Henrik Friis w dołączonym do płyty komentarzu.
Ważną rolę odgrywają środki elektroniczne, wykorzystywane w specyficzny spos贸b. Przede wszystkim jest to amplifikacja dźwięku akustycznego poprzez użycie niezwykle czułego mikrofonu umieszczonego bardzo blisko instrumentu, najczęściej po prostu w jego wnętrzu. Ma to na celu uwypuklenie dźwięk贸w ledwie słyszalnych, przygodnych lub wręcz niechcianych. Działający jak szkło powiększające mikrofon nadaje brzmieniu niezwykle zmysłowy charakter, a słuchacz doświadcza go niejako na własnej sk贸rze.
Obok precyzyjnego nagłośnienia i dyskretnej amplifikacji młody Duńczyk chętnie sięga w swych utworach po takie instrumenty, jak megafon, sampler, pedał gitarowy. W kompozycjach instrumentalnych obecne są też ślady inspiracji technikami remiksu. Wpływ elektroniki na spos贸b myślenia o strukturze i narracji muzycznej ukazuje kompozycja On And Off And To And Fro (2008), przeznaczona na saksofon, wiolonczelę, wibrafon i trzech muzyk贸w z megafonami. Megafony wzmacniają dźwięki instrumentalne, maskują je lub zniekształcają. Hiperrealizm brzmienia nagłośnionych instrument贸w zderzony jest tu z lo-fi megafonu o mocno zredukowanym paśmie przenoszonych częstotliwości. Kompozycja operuje charakterystycznym dla Steen-Andersena idiomem zapętlenia. Przesuwanie sekwencji, przyspieszanie jej lub mechaniczne przekształcanie przywodzą na myśl podobne zabiegi w muzyce Bernharda Langa albo Michela ven der Aa. Zautomatyzowane erupcje dźwięk贸w (brzmienie gier komputerowych?) kontrolowane są przez jakiś zewnętrzny algorytm lub zgoła przypadek.
Simon Steen-Andersen interesuje się też pozadźwiękowymi aspektami komponowania i wykonywania muzyki, co w jego utworach często owocuje swoistą podwyższoną performatywnością, jeśli nie teatralizacją. Instrumentem "przedstawiania" staje się gest jako energia skumulowana wok贸ł dźwięku, kt贸ra nadaje mu określony ruch i znaczenie. U progu XXI wieku nie jest tajemnicą, że muzyka istnieje już w akcie jej tworzenia (okres prenatalny?), zanim w og贸le zabrzmi dźwięk. To, w jaki spos贸b muzyk dotyka swego instrumentu, jest ważnym przedtaktem do brzmieniowego kształtu kompozycji i często niesie ze sobą określone treści. Nie tylko Simon Steen-Andersen jest dziś rzecznikiem tak szeroko rozumianej muzyki.
Płyta odziera muzykę z jej właściwości wizualnych. Słuchacz może sobie tylko wyobrażać, co oznacza "aerobik przy fortepianie" w kompozycji Pretty Sound (Up & Down) (2009), w kt贸rej rekwizytem pianisty jest specjalna deska uruchamiająca wszystkie 88 klawiszy. Naszpikowany mikrofonami fortepian wydaje z siebie niezliczone mikrodźwięki. Potężny klaster wchodzi w dyskurs z głuchym mechanizmem klawiszy i młotk贸w. Rolą wykonawcy jest uruchomienie całego uniwersum dźwięk贸w i nadanie im określonego kierunku.
W muzyce Steen-Andersena występuje zjawisko "antyhałas贸w" i "antyakcji", kt贸re opisać można jako ujemne wartości dla dźwięku i ruchu. Dźwięk mechanizmu młotkowego albo zdjęcie ręki z klawiatury to potencjalne składniki muzyki. Znajdziemy je w kompozycji Rerendered (2003), przeznaczonej dla trzech wykonawc贸w grających na jednym instrumencie. Utw贸r ten ukazuje także inny ważny aspekt tw贸rczości Simona Steen-Andersena, mianowicie przekonanie o społecznym charakterze uprawiania muzyki.
Pianista wraz z dw贸jką asystent贸w koncentruje się na takim używaniu fortepianu, jaki nie byłby możliwy bez ich pomocy. Na celowniku są wszelkie dźwięki preparowane, poza klawiaturą, kt贸re uwalniają brzmieniowy potencjał instrumentu. Pomagają w tym czułe mikrofony umieszczone wewnątrz fortepianu. To propozycja nowej formy kameralistyki, rozumianej jako rzeczywista wsp贸lnota aktu wykonawstwa. Tylko w贸wczas ze szmer贸w powstanie muzyka, jeśli rzeczywiście trzej ludzie ją z nich stworzą. Dotąd muzycy grali razem w zespole, ale każdy skoncentrowany był na swoim instrumencie. Steen-Andersenowi chodzi o to, by grać na jednym instrumencie w kilka os贸b.
Duński artysta rozumie muzykę jako akt wsp贸łdziałania i komunikacji. Kompozycja In Her Frown (2007) dla dw贸ch wykonawc贸w poświęcona jest właśnie temu drugiemu zagadnieniu. Podstawę dźwiękową tworzą tu głoski i hasła z internetowego słownika, artykułowane jednak niewyraźnie, z zamkniętymi ustami. Choć komunikowanie określonego sensu nie ulega wątpliwości, jego zrozumienie jest niemożliwe. Szum i zakł贸cenie - osiągane ponadto przez gięcie i darcie papieru, dmuchanie w dziurawy worek - tworzą symboliczne ramy oporu i niemocy. Utkana z akustycznych niuans贸w kompozycja intryguje i elektryzuje, podsycając w słuchaczu wolę jej "zrozumienia".
Jest jeszcze jeden tw贸rca, z kt贸rym Simon Steen-Andersen wyraźnie dzieli zainteresowania. Ostatni utw贸r z płyty - Study for String instrument #2 (2009) na wiolonczelę, gitarę elektryczną i pedał gitarowy whammy - m贸głby właściwie zostać napisany przez Fausta Romitellego. Pedał gitarowy whammy, urządzenie do tworzenia glissanda, nieprecyzyjne i w niekontrolowany spos贸b zniekształcające dźwięk, funkcjonuje w kompozycji jako narzędzie eksperymentowania z przesterowaniami i frenetycznymi glissandami, kt贸re niemal całkowicie zacierają charakterystykę dźwięku.
Wyobraźnia dźwiękowa Simona Steen-Andersena jest nieokiełznana. Kompozytor dużo uwagi poświęca brzmieniowym aspektom muzyki. Jego utwory pełne są oryginalnych zdarzeń dźwiękowych, a ich dramaturgia opiera się na zasadzie stałego zaskakiwania. Doskonale pasuje do niej tytuł płyty Pretty Sound, kt贸ry wskazuje na artystyczne priorytety tw贸rcy. Jego muzyka daleka jest od metafizyki, afirmuje natomiast samą siebie jako zabawę konkretnym dźwiękiem, gestem, narracją. Zamiast szukać drogi ku transcendencji, stawia na więź ze słuchaczem.


Steen-Andersen
On And Off And To And Fro; Rendered; In her Frown; Pretty Sound (Up and Down); Study for String Instrument #2
Asamisimasa
Dacapo 8.226523 (2011)

MONIKA PASIECZNIK

ROK LV • NR 10 • 15 MAJA 2011

Mysz w Ruchu


ROK LV • NR 10 • 15 MAJA 2011


2013r - Terminarz nadsy砤nia materia丑w


Biblioteka narodowa
Oficjalna witryna banku PKO BP

  Wstecz  Do g髍y  Napisz do nas  DrukujSkomentuj

© 2006-2009 Biblioteka Narodowa