Muzyka wsp蟪czesna
Relacje
Opera
Historia
P硑ty
Archiwum Artyku硑 Ksią縦i P硑ty Autorzy Koncerty Prenumerata Reklamy i Og硂szenia Forum Kontakt
P硑ty  Zeitkratzer Plays PRES

Płyty wyprodukowane dzięki wsp贸łpracy firmy Dux i założonego przez Michała Mendyka wydawnictwa BOŁT są nie tylko bardzo potrzebną dokumentacją dokonań Studia Eksperymentalnego Polskiego Radia, lecz i ciekawymi wydarzeniami artystycznymi. Jednym z nich jest płyta Zeitkratzer Plays PRES (PRES to skr贸t angielskiej nazwy Studia Eksperymentalnego). Z inicjatywy Michała Libery berliński zesp贸ł Zeitkratzer podjął się opracowania powstałych w Studio Eksperymentalnym kompozycji na dziesięcioosobowy zesp贸ł amplifikowanych instrument贸w. Na płycie znalazło się sześć poddanych transkrypcji utwor贸w. Rezultaty pracy muzyk贸w pod wieloma względami budzą uznanie: transformacje barw, mikrotonowe wsp贸łbrzmienia, trafność w doborze barw-harmonii, staranne modelowanie krzywych dynamiki - wszystko to świadczy o głębokiej znajomości natury dźwięku. Śledzenie przekształceń dźwięk贸w może momentami sprawić niemało przyjemności, jednak w całości płyta nuży jednolitością i po pewnym czasie nabiera charakteru dźwię­kowej tapety, musique d'ameublement. Prawie cała godzina muzyki to powoli ewoluujące continua, zdradzające fascynację odkrytym materiałem brzmieniowym i jego właściwościami wyrazowymi, lecz jako przebieg i forma mało interesujące. Niekiedy miałem wrażenie, że gdyby nie pauzy między utworami, trudno byłoby określić, czy to jeszcze ten utw贸r, czy już następny. Nie znam większości oryginał贸w, dlatego nie mogę stwierdzić, na ile owo ujednolicenie jest wa­dą transkrypcji czy też - paradoksalnie - pewne zubożenie wynika z nadmiernej ufności w bogactwo możliwości muzyki elektronicznej i konkretnej oraz atrakcyjności barwy samej w sobie.
Dw贸ch z nagranych przez Zeitkratzer utwor贸w (Dixi Rudnika i Epizody Mazurka) można posłuchać na płycie PRES Revisited. J贸zef Patkowski in Memoriam i odzyskać wiarę w indywidualne, ekspresyjne walory tej muzyki. Podw贸jny album otwiera Antiphona Bogusława Schaeffera, kompozycja wykorzystująca materiał żeńskich głos贸w wokalnych o fakturalnych i przestrzennych układach niemożliwych do osiągnięcia przez ch贸r żywych wykonawc贸w. Być może właśnie na polu "muzyki na taśmę" ten tryskający oryginalnymi (lecz rzadko doprowadzonymi do stadium zwartego i kunsztownego dzieła) pomysłami kompozytor stworzył swe najbardziej przekonujące utwory. Potwierdzałoby to jego spostrzeżenie, że (wbrew nazwie Studia) "muzyka na taśmę" jest najmniej eksperymentalnym rodzajem muzyki, jako że nie ma w niej rozbieżności między kształtem wyobrażonym a realizacją. Chyba najlepszą przysługą dla wizerunku Schaeffera byłaby płyta z Monodramem, Mszą elektroniczną lub Poetries...
Z Antyfoną odświeżająco kontrastuje chaotyczne zestawienie nieupiększonych, "nobilitowanych" pospolitych dźwięk贸w w Collage Rudnika. Nagrany głos ludzki (sp贸łgłoski i samogłoski wymawiane przez mężczyznę i wokalizy Haliny Łukomskiej) stał się r贸wnież (lecz całkiem inaczej niż u Schaeffera) materiałem kompozycji Psalmus Pendereckiego z jej zaskakującymi efektami i ciekawymi strukturami. Assemblage Schaeffera to z kolei dość nieuporządkowany, lecz miły dla ucha rezultat mikrofonowej obserwacji dźwięk贸w skrzypiec i fortepianu, zaś Esperienza Mazurka jest kr贸tkim, interesującym studium szum贸w.
Druga płyta tego albumu przynosi improwizacje "na temat" tych kompozycji w wykonaniu Phila Durranta (skrzypce), Mikołaja Pałosza (wiolonczela), Eddiego Pr茅vosta (instrumenty perkusyjne), Macieja Śledzieckiego (gitara elektryczna) i Johna Tilbury'ego (fortepian) przy czym wskaz贸wek dla muzyk贸w dostarczyły partytury opracowane na podstawie oryginał贸w przez Denisa Kolokola.
Bohdan Mazurek rozpoczął pracę w Studio Eksperymentalnym Polskiego Radia w roku 1962; był tam realizatorem muzyki elektronicznej i służył technologicznym wsparciem kompozytorom, kt贸rych nazwiska są lepiej znane (m.in. Dobrowolski, Kotoński, Penderecki, Schaeffer, Br眉n, Hiller, N艡rdheim). Błędem jednak byłoby sądzić, że własne kompozycje Mazurka to jakaś "muzyka inżyniera" (słowo "realizator" jest zresztą nieco mylące: jego udział w powstawaniu muzyki innych tw贸rc贸w należałoby por贸wnać raczej do roli wykonawcy, kt贸ry zapoznaje kompozytora z możliwościami instrumentu, wpływając tym samym na kształt utworu).
Słuchając dwupłytowego albumu z jego utworami od początku odnosi się wrażenie, że m贸gł je stworzyć tylko ktoś, kto r贸wnie dobrze jak elektronikę zna tradycyjne instrumenty i kryteria dobrej muzyki instrumentalnej. W kompozycjach Mazurka elementy naturalistyczne, o anegdotycznym niekiedy charakterze, są elementem całości, w kt贸rej ważna jest też melodia, harmonia, rytm, tempo i jasna konstrukcja formalna. Dużą przyjemność może sprawiać wsłuchiwanie się w precyzyjnie modelowane krzywe dynamiczne poszczeg贸lnych dźwięk贸w, drobne, subtelne zmiany wysokości, układ przestrzenny - często wychodzą one na plan pierwszy, jako że obraz dźwiękowy jest tu przeważnie bardzo przejrzysty.
Utwory Mazurka to prawie zawsze opowieści o czymś poza muzyką, a wieloznaczność muzyki jako środka ilustracji sprawia, że słuchacz ma poczucie obcowania z jakąś dziwną, odmienną rzeczywistością. Wrażenie to, o czym pisze Bolesław Błaszczyk w niezwykle interesującym komentarzu do płyty, było zresztą celem kompozytora. Niewątpliwie Bohdan Mazurek byłby tw贸rcą lepiej znanym i zapamiętanym, gdyby nie uparte przekonanie, że muzyka na taśmę jest z jakichś powod贸w mniej ważna niż symfonie i koncerty.


Zeitkratzer Plays PRES
Rudnik Dixi, Sikora View from the Window, Knittel Low Sounds, Norcet, Eberhard Icon, Mazurek Episodes
Zeitkratzer
Dux 0811 (2010)

PRES Revisited. J贸zef Patkowski in Memoriam
Originals: Schaeffer Antiphona, Assemblage, Rudnik Collage, Dixi, Penderecki Psalmus, Mazurek Episodes, Esperienza; Covers: te same utwory plus Hommage to Bogusław Schaeffer's Symphony
Dux 0812/13 (2010, 2CD)

Mazurek
Six Electronic Preludes, Bozzetti, From a Notebook, Canti, Sinfonia Rustica, Ballade, Pennsylvania Dream, Children' Dream, Daisy Story, Ręverie, Letter to Friends, Epitaph (wersja 1)
Dux 0814/15 (2010, 2CD)
KRZYSZTOF KWIATKOWSKI

ROK LV • NR 11 • 29 MAJA 2011

Mysz w Ruchu


ROK LV • NR 11 • 29 MAJA 2011


2013r - Terminarz nadsy砤nia materia丑w


Biblioteka narodowa
Oficjalna witryna banku PKO BP

  Wstecz  Do g髍y  Napisz do nas  DrukujSkomentuj

© 2006-2009 Biblioteka Narodowa