Muzyka wsp蟪czesna
Relacje
Opera
Historia
P硑ty
Archiwum Artyku硑 Ksią縦i P硑ty Autorzy Koncerty Prenumerata Reklamy i Og硂szenia Forum Kontakt
P硑ty  NOWOWIEJSKI In Paradisum op. 61

Utw贸r Feliksa Nowowiejskiego liczy sobie siedemdziesiąt lat i - choć rzadko wykonywany - jego nagranie nie jest fonograficzną premierą: w 2010 roku dla Solitonu nagrał In Paradisum Roman Perucki (na organach kościoła św. Piotra i Pawła w Morągu). Układ płyty jest jednak niecodzienny, podobnie jak sam poemat organowy z czasu wojny (1941), ostatnia i na wskroś oryginalna kompozycja Nowowiejskiego. W formie dzieła zar贸wno Perucki, jak nieżyjący już Jerzy Erdman (kt贸ry na podstawie mikrofilmu rękopisu przygotował utw贸r do publikacji; Warszawa, AMFC 1994), wyodrębnia dziewięć ogniw, ze wstępnym Ukrzyżowaniem i finalnym In Paradisum. U Adamczyka mamy ich siedem, co wzmacnia intencję tw贸rcy, by odnosić je do Siedmiu Ostatnich Sł贸w Chrystusa na Krzyżu. Te Słowa - czy raczej Zdania - znane z Biblii, słyszymy naprawdę, wypowiadane, po francusku przez ojca Delfieux. Potem następuje dłuższe (zwykle ok. dw贸ch minut) medytacyjne rozwinięcie ich treści i dopiero wchodzi muzyka, refleksyjna raczej niż ilustracyjna. Ten ważki tekst, m贸wiony spokojnie, bez śladu afektacji, spaja wszystko w modlitewną całość.
Dopiero gdy pr贸bujemy zbliżyć się do każdej z muzycznych części z osobna, dostrzegamy ich odrębności, np. posępne Grave pesante e triste (II) budzi wręcz lęk zmąconą harmonią, Andantino cantabile (III) uderza jasnym kolorytem, a Un poco con moto (VI) intryguje warstwową fakturą. Erdman w nuty nie raz wpisał "śpiewnie", "solo" i rzeczywiście delikatna melodyjność licznych fragment贸w sugestywnie działa na słuchacza.
Nagrane przez Adamczyka ogniwa pierwsze i si贸dme wchłonęły w siebie muzykę prologu i epilogu stając się tr贸jczłonowymi, toteż tworzą jakby wyrzeźbioną dźwiękami ramę dla obrazu Umęczonego Syna. W najdłuższym (ponad 8 minut) ogniwie ostatnim, po słowach "Ojcze, w Twoje ręce oddaję ducha mego", wkracza muzyka o chorałowej melodyce i powadze, a potem w tremolandach i klasterach "rozdziera się zasłona świątyni" (Allegro furioso), by na koniec zwr贸cić ku tajemnicy raju (Andantino misterioso). Klucz do tytułu "in paradisum" kryje Słowo (Zdanie) drugie, skierowane do złoczyńcy, wiszącego na swoim krzyżu obok Jezusa: "Zaprawdę, powiadam ci, dziś jeszcze będziesz ze mną w raju". Misteryjną kodę domyka m贸wiona medytacja o Świętym Mieście, kt贸re "właśnie ukrzyżowało Pana Chwały", z wypunktowaniem istoty Chrystusowych Sł贸w - "choć zabity, żyje po wieki wiek贸w". I wtedy wchodzi ch贸r, z recytatywnym śpiewem po polsku Błogosławieństw według sz贸stego tonu prawosławnej liturgii, w harmonizacji Zajcewa; to śpiew bardzo piękny, miękki i świetlisty.
Ojciec Delfieux, niegdyś duszpasterz akademicki Sorbony, odbył pielgrzymkę do Ziemi Świętej, potem dwa lata przebywał w pustelni na Saharze, a po powrocie założył w Paryżu, w 1975 roku, Monastyczne Wsp贸lnoty Jerozolimskie. Młode zgromadzenie ma już ośrodki w kilku miastach Francji i Włoch, a także w Brukseli, Montrealu i Kolonii; wiosną 2010 powierzono mu w Warszawie kości贸ł przy ul. Łazienkowskiej (obecnie Matki Bożej Jerozolimskiej). Ma na celu tworzenie oaz modlitwy, ciszy i pokoju we wsp贸łczesnych "pustyniach miast" - świątynia warszawska stoi nieopodal hałaśliwej Trasy Łazienkowskiej, będącej rzeczywiście duchową pustynią.
Nagranie w jej murach poematu Nowowiejskiego w sierpniu 2010 stało się możliwe po przeniesieniu doń (w czerwcu) zakupionych przez Wsp贸lnoty organ贸w z sali koncertowej Uniwersytetu w Duisburgu i Essen. Zbudowany w latach siedemdziesiątych przez firmę Emil Hammer Orgelbau w Hanowerze instrument o trakturze mechaniczno-elektrycznej, ma trzy manuały i bogaty rejestr pedałowy, z głosem subbasowym, kt贸ry niekiedy głucho dudni na płycie. Wraz z niewielką, lecz przyjazną muzyce przestrzenią kościoła odpowiada p贸źnoromantycznemu charakterowi brzmienia tego utworu. Nie znaczy to, by w In Paradisum płynęły z organ贸w dźwięki potężne i pełne egzaltacji. Przeciwnie, mamy tu do czynienia z nie tak częstą u Nowowiejskiego dyscypliną formy i wyrazu. Lapidarnością przypomina chwilami fortepianowe Via Crucis Liszta, a przedzielanie na tej płycie muzyki mową, przydaje polskiemu dziełu szlachetności.


NOWOWIEJSKI
In Paradisum op. 61
Sebastian Adamczyk organy, Pierre-Marie Delfieux medytacje pasyjne, Ch贸r Braci i Si贸str z Monastycznych Wsp贸lnot Jerozolimskich w Warszawie
Dux 0807 (2011)
MAŁGORZATA KOMOROWSKA

ROK LVI • NR 4 • 19 LUTEGO 2012

Mysz w Ruchu


ROK LVI • NR 4 • 19 LUTEGO 2012


2013r - Terminarz nadsy砤nia materia丑w


Biblioteka narodowa
Oficjalna witryna banku PKO BP

  Wstecz  Do g髍y  Napisz do nas  DrukujSkomentuj

© 2006-2009 Biblioteka Narodowa