Muzyka wsp蟪czesna
Relacje
Opera
Historia
P硑ty
Archiwum Artyku硑 Ksią縦i P硑ty Autorzy Koncerty Prenumerata Reklamy i Og硂szenia Forum Kontakt
P硑ty  Po nowemu i po staremu

Lista audiowizualnych nagrań drugiej opery Albana Berga powiększyła się ostatnio błyskawicznie: posłuchać oglądając można starszej interpretacji z Christine Sch盲fer z Glyndebourne z roku 1997 (Warner Music) i nowszych z Laurą Aikin z Zurychu (Arthaus), z Royal Opera House z Agnetą Eichenholz (Opus Arte) oraz dokonanej w listopadzie 2010 roku rejestracji spektaklu w Gran Teatre del Liceu w Barcelonie (DG) i nowojorskiego przedstawienia z grudnia 1980 roku (premiera 1977), wydanej nakładem Metropolitan.
Przedstawienie w Liceu wyreżyserował Olivier Py w manierze "ludzkiego cyrku" dopasowanej do scenografii Pierre-Andr茅 Weitza, kt贸ra wnosi klimat nieco burleskowo-ekspresjonistyczny; wspomaga ją grą świateł (intensywne migotania w najbardziej dramatycznych momentach) opracowaną przez Bertranda Killy'ego. Te elementy akcji scenicznej, kt贸re wynikają bezpośrednio z treści opery i zawartych w partyturze opis贸w, reżyser kontrapunktuje działaniami własnego pomysłu, mieszając je z grą protagonist贸w lub rozgrywając w osobnym planie: w tle i na zbudowanym z tyłu sceny wyższym piętrze. I tak dialogom przysłuchuje się wielka małpa, kt贸ra od czasu do czasu wykonuje obsceniczne gesty (jej futro jest też ubraniem Atlety), obserwatorem jest r贸wnież postać śmierci (w niekt贸rych scenach topless), na "piętrze" widzimy obłapiające się pary w najrozmaitszych pozycjach. Całość przesycona jest seksem, ale wizualne komentarze obejmują r贸wnież inne elementy: kiedy doktor Sch枚n pod dyktando Lulu pisze zrywający zaręczyny list, narzeczona pojawia się na scenie w ślubnej sukni i wykonuje sugestywną, niemą rolę, obsługa techniczna sprząta scenę po każdym trupie itp. Wymyślonych przez reżysera i scenografa "dodatk贸w" jest mn贸stwo, przez co przedstawienie mocno kontrastuje choćby z bardziej oszczędną i wierną didaskaliom koncepcją Grahama Vicka z przedstawienia w Glyndebourne, niemniej rozbuchana pod tym względem inwencja nie kł贸ci się z wymową (jakkolwiek by ją rozumieć) dzieła i niewiele jest tu pomysł贸w wątpliwych względem ducha oryginału. R贸wnież pod względem teatralnym i plastycznym jest to przedstawienie nadzwyczaj udane.
Lulu, podobnie jak Wozzeck, nazywana bywa "operą wsp贸łczucia socjalnego", a o tytułowej postaci wiemy (choć niejasno), że jej patologiczne postępki za przyczynę mają doznaną krzywdę. W katalońskiej inscenizacji głębokiego wytłumaczenia zachowań Lulu domyślać się możemy najwyżej na podstawie wzmianek Sch枚na - inaczej niż we wspaniałej interpretacji Sch盲fer, kt贸ra łączy w swej roli cynizm, zobojętnienie i element liryczny, Petibon jest postacią zwierzęco przebiegłą, pełną trzpiotowatego wdzięku, niekiedy zabawną i władczą zarazem i wsp贸łczucia raczej nie budzi, choć potrafi śpiewać tak przejmująco (np. Lied der Lulu), że ciarki przechodzą. Jej głos jest jakby bardziej kruchy i może nieco mniej szlachetny niż Sch盲fer, niemniej wypada tu znakomicie - jako śpiewaczka porywająco, z ogromnym zr贸żnicowaniem odcieni ekspresyjnych wykonująca tę niezwykle trudną partię, i jako wyrazista osobowość sceniczna.
Zachwycająca jest też interpretacja roli malarza - tenor Will Hartmann przywołuje najlepsze skojarzenia z bel canto. Ubrany trochę jak wł贸częga, trochę jak clown lub kukła (można oczywiście zapytać: dlaczego?) Franz Grundheber jest znakomity jako Schigolch - jego p贸ł-śpiewana partia w czasie pierwszej wizyty u Lulu w idealny spos贸b r贸wnoważy cechy mowy starego astmatyka i śpiewu ściśle zachowującego przypisany postaci rysunek interwałowy, kt贸ry łatwo można by było dla wygody ukryć czarując "osobowością".
Bardzo dobrze, choć nie imponująco wypadła pozostała część obsady: zwalisty Robert W枚rle (Goll/Książę/Kamerdyner/Markiz) potrafi być subtelnym tenorem. Ashley Holland z racji charakteru głosu (może też powierzchowności) nie m贸gł być Sch枚nem, do jakiego jesteśmy przyzwyczajeni - twardą, ekspansywną postacią, niczym tygrys ze Wstępu, z jedną tylko słabością (do Lulu) - co pozwoliło nieco inaczej spojrzeć na tę rolę. Na uznanie zasłużyli też Paul Groves jako Alwa i Julia Juon jako hrabina Geschwitz, kt贸ra nie jest może śpiewaczką wybitną, lecz umiała poruszyć serca swą końcową kwestią ("Lulu! Mein Engel!").
Większe zastrzeżenia zgłosiłbym do prezentującego swą menażerię Andreasa H枚rla, kt贸ry nawet w partiach oznaczonych cantabile pozwala sobie na dowolności dopuszczalne w Sprechgesang. Michael Boder jest znakomitym interpretatorem muzyki Szkoły Wiedeńskiej i pod jego batutą orkiestra Teatre del Liceu brzmi porywająco - w jej grze słychać wielkie nasycenie emocjami i swobodę w realizowaniu złożonych konstrukcji polifonicznych partytury Berga.
Płyta z Met przypomina pierwszą inscenizację na deskach tej szacownej instytucji. Wszystko wygląda tu i brzmi jak z innej epoki, co oczywiście nie musi znaczyć, że gorzej, niemniej po nagraniu z Liceu cofnięcie się w czasie może być trudne. Scena wygląda skromnie, bez reżysersko-scenograficznych fantazji, co niekt贸rzy przyjmą pewnie z ulgą. Julia Migenes jako Lulu jest technicznie nawet lepsza od Petibon, lecz urocza Francuzka swym mniejszym głosem i mniejszym wibratem o wiele lepiej oddaje rozmaite ekspresyjne odcienie i wykazuje się większą pomysłowością. Nagranie nowojorskiego spektaklu ma swoje atuty, choćby większą wyrazistość postaci Sch枚na - Franz Mazura w duecie prowadzącym do pięciu śmiertelnych wystrzał贸w oddanych w jego stronę przez Lulu pokazuje prawdziwe szaleństwo.
W kanale orkiestrowym kr贸luje James Levine z wyrazem spełnionej muzycznej miłości na twarzy. To pomaga w odbiorze i tworzy atmosferę, przeszkadzają natomiast proporcje w nagraniu, kt贸re czasem spychają solist贸w na drugi plan względem orkiestry: niekiedy zdwajające ich partie instrumenty słychać lepiej niż głosy, często trudno zrozumieć słowa, w dodatku napisy są tylko w języku angielskim i oryginalny tekst niekiedy nie dociera. Szkodzi to dziełu, ale - żartując - można powiedzieć, że dzięki temu zamiast śledzić nieco naciągany dramat według Wedekinda, łatwiej skupić się na mnogości wątk贸w w partiach orkiestrowych i na grze Orkiestry Metropolitan, bo przecież Lulu, jak mało co, ma ten cudowny nadmiar muzycznej treści, w kt贸rym można się zakochać.


BERG
Lulu
m.in. Patricia Petibon, Julia Juon, Robert W枚rle, Orkiestra Symfoniczna Teatre del Liceu, dyr. Michael Boder
DG 00440 073 4637 (2DVD, 2011)

m.in. Julia Migenes, Evelyn Lear, Kenneth Riegel, The Metropolitan Opera Orchestra, dyr. James Levine
The Metropolitan Opera (2DVD, 2010)
KRZYSZTOF KWIATKOWSKI

ROK LVI • NR 8 • 15 KWIETNIA 2012

Mysz w Ruchu


ROK LVI • NR 8 • 15 KWIETNIA 2012


2013r - Terminarz nadsy砤nia materia丑w


Biblioteka narodowa
Oficjalna witryna banku PKO BP

  Wstecz  Do g髍y  Napisz do nas  DrukujSkomentuj

© 2006-2009 Biblioteka Narodowa