Muzyka wsp蟪czesna
Relacje
Opera
Historia
P硑ty
Archiwum Artyku硑 Ksią縦i P硑ty Autorzy Koncerty Prenumerata Reklamy i Og硂szenia Forum Kontakt
P硑ty  Wymyka się i intryguje

Prestiżowa austriacka wytw贸rnia płytowa Kairos wydała niedawno monograficzną płytę Joanny Woźny (*1973). Tym samym Polka znalazła się w doborowych gronie takich kompozytor贸w, jak G茅rard Grisey, Helmut Lachenmann, Salvatore Sciarrino i Beat Furrer. Praktycznie nieobecna w Polsce Woźny robi karierę w Austrii, gdzie w 2003 roku z wyr贸żnieniem ukończyła studia kompozytorskie w klasie Beata Furrera. Jej utwory wykonywane były na takich festiwalach, jak Ultraschall w Berlinie, Wien Modern w Wiedniu, a także na Warszawskiej Jesieni przez renomowane zespoły. Dwa lata temu kompozytorka otrzymała wyr贸żnienie Erste Bank Kompositionspreis, kt贸re umożliwiło jej wydanie omawianej płyty.
Już pierwsze dźwięki otwierającego płytę as in a mirror, darkly (2010) w znakomitym wykonaniu Klangforum Wien pod batutą Enno Poppe (zam贸wionego w ramach Erste Bank Kompositionsauftrag) ukazują klasę kompozytorki. Język dźwiękowy, jakim operuje Woźny, wyrasta z doświadczeń jej mistrz贸w: Nono, Lachenmanna, Sciarrina, Furrera i Czernowin. Cechują go kunsztownie komponowane brzmienia, z drugiej strony - swoista powściągliwość i asceza środk贸w. Ta muzyka nie jest ani tak surowa, jak Lachenmanna, ani tak liryczna, jak Furrera, ani tak filigranowa, jak Sciarrina, łączy zaś wszystkie te cechy w nową, niejednoznaczną całość. Utw贸r ukazuje, jak kompozytorka myśli złożonymi brzmieniami instrumentalnymi, organicznymi i dynamicznymi układami dźwięk贸w, kt贸re konstruuje niezwykle precyzyjnie, r贸żnicując artykulację i dynamikę poszczeg贸lnych mikroelement贸w. Skreślona kr贸tką, ostrą kreską narracja rozwija się gwałtownie, niemal bez wytchnienia. W fakturalnym bogactwie i brzmieniowej obfitości czytelny pozostaje proces przekształcania materiału i ukazywania go w r贸żnych kontekstach. W komentarzu autorskim czytamy, że to utw贸r o chaotycznym powstawaniu rys i zabrudzeń na taśmie filmowej lub szkle. Ich przypadkowość i bezcelowość jest jednak tylko pozorna.
Kompozycja Return miała prawykonanie w 2006 roku na Warszawskiej Jesieni, grali saksofonista Sascha Armbruster i European Workshop for Contemporary Music pod batutą R眉digera Bohna. Rejestracja tego koncertu znalazła się na płycie. Tym razem Woźny zbudowała formę na powt贸rzeniu i jego transformacji. Pr贸żno tu szukać jakiejś dosłowności, w jej miejsce odnajdujemy biegłość techniczną i swobodę przetwarzania, rozmontowywania myśli muzycznej na nieskończenie wiele sposob贸w.
Nieczęsto zdarza się Joannie Woźny pisać na głos. Tym ciekawiej brzmi niezwykle subtelna kompozycja kahles Astwerk (2007/2008) na głos, flet, skrzypce i wiolonczelę w wykonaniu Claudii Herr oraz courage-Dresdner Ensemble f眉r zeitgen枚ssische Musik pod batutą Titusa Engela. Tu najbliżej Woźny do Sciarrina, a to za sprawą szeregu dźwięk贸w szmerowych, wydobywanych na granicy ciszy. Tym razem faktura jest niemal przezroczysta, choć o jakiejkolwiek prostocie nie może być mowy. Muzyka jak haiku, kt贸re stanowi warstwę słowną, operuje raczej dźwiękowym niedom贸wieniem.
"Patronat" nad kompozycją Loses (2006) sprawuje bez wątpienia Nono. To najbardziej rozbudowany utw贸r na płycie - przeznaczony na orkiestrę i wykonany przez ORF Radio-Symphonieorchester pod batutą Martyna Brabbinsa. Skojarzenie z Nono wywołują gwałtowne, wyłaniające się z ciszy partie instrument贸w dętych blaszanych oraz gryząca harmonia wsp贸łbrzmień p贸łtonowych. Joanna Woźny bez trudu ogarnia wielki aparat wykonawczy, wyzyskuje jego możliwości brzmieniowe, kształtuje muzykę w spos贸b zaskakujący i wyrafinowany. Loses brzmi pełnym dźwiękiem, daje smak wsp贸łczesnego symfonizmu.
Płytę zamyka utw贸r Vom Verschwinden deiner Landschaft II (2010/2011) na kwartet fortepianowy, kt贸ry ukazuje tendencję przeciwną do brzmieniowej kunsztowności as in a mirror, darkly, bo zmierzającą w kierunku radykalnej redukcji materiału. Zamiarem kompozytorki było znalezienie płaszczyzny wsp贸lnej dla instrument贸w smyczkowych i fortepianu. To płaszczyzna dynamiczna - poniżej piano - i szmerowa. Partia fortepianu sprowadza się tu do niewielu dźwięk贸w, granych jakby w tle smyczk贸w, często na strunach wewnątrz instrumentu. Dzieło jest przykładem tego, jak zręcznie Joanna Woźny potrafi wykorzystać ciszę do zbudowania napięcia.
Monograficzna płyta daje og贸lne wyobrażenie, czym jest muzyka Joanny Woźny, choć skrywa ona tajemnice nawet po wielokrotnym słuchaniu. Wymaga wejścia w świat dźwięk贸w kompozytorki, a im bardziej się wymyka, tym bardziej intryguje.


WOŹNY
as in a mirror, Return, darkly, kahles Astwerk, Loses, Vom Verschwinden deiner Landschaft II
m.in. Klangforum Wien, dyr. Enno Poppe, ORF Radio-Symphonieorchester, dyr. Martyn Brabbins
Kairos 0013192KAI (2011)
MONIKA PASIECZNIK

ROK LVI • NR 12 • 10 CZERWCA 2012

Mysz w Ruchu


ROK LVI • NR 12 • 10 CZERWCA 2012


2013r - Terminarz nadsy砤nia materia丑w


Biblioteka narodowa
Oficjalna witryna banku PKO BP

  Wstecz  Do g髍y  Napisz do nas  DrukujSkomentuj

© 2006-2009 Biblioteka Narodowa