Muzyka wsp蟪czesna
Relacje
Opera
Historia
P硑ty
Archiwum Artyku硑 Ksią縦i P硑ty Autorzy Koncerty Prenumerata Reklamy i Og硂szenia Forum Kontakt
P硑ty  BIRTWISTLE

W robotniczych dzielnicach Acrington na p贸łnocy Anglii, gdzie Harrison Birt­wistle się urodził (1934) i dorastał, żywe były tradycje amatorskich zespoł贸w dętych; kompozytor często podkreśla znaczenie, jakie owe lokalne tradycje miały dla ukształtowania jego osobowości tw贸rczej. Tym być może należy tłumaczyć jego brak żywszego zainteresowania instrumentami smyczkowymi, kt贸re bardziej polubił dopiero na początku lat dziewięćdziesiątych. Wtedy (1991) napisał kr贸tki Movement for String Quartet, a do roku 1996 dodawał do niego kolejne utwory - tak powstał cykl Nine Movements for String Quartet.
Nowszą (2007) kompozycję Birtwistle'a na kwartet smyczkowy można zaliczyć do jego najwybitniejszych osiągnięć: trwający p贸ł godziny, jednoczęściowy Tree of Strings nosi tytuł zaczerpnięty z poematu piszącego w języku gaelickim poety Sorleya McLeana, pochodzącego z wyspy Raasay na Hebrydach, gdzie kompozytor przez pewien czas mieszkał. Inspiracją dla utworu stała się historia wyspy - miejsca, w kt贸rym przez długi czas muzyka była zakazana z powod贸w religijnych i kt贸re mieszkańcy musieli opuścić, kiedy w XIX wieku zaczęto tam ogradzać tereny pod hodowlę owiec. Atmosferę i przebieg utworu nietrudno odnieść do historii wyspy: pod jego koniec słychać już tylko samą wiolonczelę grającą przerywane momentami ciszy powtarzane figury, jakby wszystko ustąpiło miejsca zacinającemu się mechanizmowi, brzmiącemu unieruchomieniu.
Muzyka zdaje się rozwijać raczej zgodnie z potrzebą wyrazu poszczeg贸lnych postaci-instrument贸w, niż zgodnie z jakimś nakreślonym planem. Partie solowe czasem wsp贸łtworzą jednorodny obraz dźwiękowy, lecz częściej wsp贸łdziałają przy zachowaniu wyrazowej odrębności: introwertycznym monologom pierwszych skrzypiec cantabile mogą towarzyszyć ostre "cięcia" drugich skrzypiec, ruchliwe i niespokojne partie alt贸wki oraz rzadkie, głębokie pizzicata wiolonczeli... Pewna obsesyjność, wynikająca z częstego użycia nieregularnego ostinata, wsp贸łistnieje tu z bardzo swobodnym rozwojem całości oraz strukturami rytmicznymi o wysokim stopniu złożoności.
Dziewięć części kwartet Arditti nagrał już kilka lat temu na płycie wytw贸rni Teldec, jako część cyklu Pulse Shadows, w kt贸rym dziewięć medytacji do tekst贸w Paula Celana na sopran i zesp贸ł kameralny przeplatanych jest nimi właśnie. Na Nine Movements składają się cztery Fryzy (Friezes) i pięć Fantazji (Fantasies). Muzyka jest tu dość podobna w charakterze, lecz ujęta w bardziej skondensowanej postaci "utwor贸w charakterystycznych". Do ścisłych form nawiązuje ostatnia z części, Todesfuge, inspirowana słynnym wierszem Celana - jest to w zasadzie fuga, choć dość swobodnie potraktowana, z pełnymi dramatyzmu, poszarpanymi liniami kontrapunktującymi wejścia poszczeg贸lnych wariacyjnych ujęć tematu.
Utwory Birtwistle'a na kwartet smyczkowy to muzyka szorstka, kanciasta, dysonansowa, bez cienia sentymentalizmu, rzadko delikatna, choć bardzo zr贸żnicowana i wyrafinowana artykulacyjnie i pod każdym innym względem. Kwartet Arditti (dla niego oba utwory zostały napisane) bardziej niż z pięknego brzmienia słynie z niezwykłej sprawności w realizowaniu najbardziej wymyślnych struktur, co może odpowiada charakterowi muzyki kompozytora, lecz jest nieco nużące. Imponuje precyzja i czytelność instrumentalnych gest贸w - nie spos贸b mieć tu wątpliwości, że dramatyczny sens tego, co się słyszy, jest taki, jak być powinien. Pod tym względem to wykonanie Nine Movements przewyższa poprzednie.


BIRTWISTLE
Kwartet smyczkowy "The Tree of Strings", Nine Movements for String Quartet
Arditti Quartet
Aeon AECD 1217 (2012)
KRZYSZTOF KWIATKOWSKI

ROK LVI • NR 18 • 2 WRZEŚNIA 2012

Mysz w Ruchu


ROK LVI • NR 18 • 2 WRZEŚNIA 2012


2013r - Terminarz nadsy砤nia materia丑w


Biblioteka narodowa
Oficjalna witryna banku PKO BP

  Wstecz  Do g髍y  Napisz do nas  DrukujSkomentuj

© 2006-2009 Biblioteka Narodowa