Muzyka wsp蟪czesna
Relacje
Opera
Historia
P硑ty
Archiwum Artyku硑 Ksią縦i P硑ty Autorzy Koncerty Prenumerata Reklamy i Og硂szenia Forum Kontakt
P硑ty  Sz贸sty zmysł i drugie serce

Niełatwo pisać o muzyce Kaiji Saariaho, unikając metafor ze słowami nieco wyświechtanymi: przestrzeń, światło, tajemnica, sen, wędr贸wka... Niekiedy jednak słowa te odświeżają swe znaczenie, gdy rozbrzmiewają dźwięki. To właśnie czułem, kiedy na ostatniej "Warszawskiej Jesieni" Kari Krikku i Orkiestra Filharmonii Narodowej wykonali D'OM LE VRAI SENS - utw贸r, kt贸rego formę zainspirowało sześć tapiserii z XVI wieku, zatytułowanych Dama z jednorożcem i odnoszących się do zmysł贸w, w tym tajemniczego sz贸stego.

Spora część muzyki Saariaho powstała dla zaufanych, blisko wsp贸łpracujących z kompozytorką wykonawc贸w (Camilla Hoitenga, Ansi Karttunen, Gidon Kremer), na jej ulubione instrumenty (flet, wiolonczelę, skrzypce). Stopniowo w jej utworach coraz większego, solistycznego znaczenia nabierał klarnet - trwającego p贸ł godziny, ukończonego w roku 2010 koncertu klarnetowego, napisanego dla wspomnianego fenomenalnego fińskiego wirtuoza, można posłuchać na płycie w jego wykonaniu z towarzyszeniem Orkiestry Symfonicznej Radia Fińskiego pod dyrekcją Sakari Oramo.
W D'OM LE VRAI SENS, inaczej niż we wcześniejszych koncertach instrumentalnych Saariaho (skrzypcowym, fletowym i wiolonczelowym), partia solisty w znacznej mierze kontrastuje z orkiestrą - przenikliwy dźwięk klarnetu, brzmiący nieraz jak wołanie w ogromnej przestrzeni, może zasugerować obraz postaci samotnej, lecz raczej nie zagubionej, bo obdarzonej magiczną charyzmą, pozwalającą wciągnąć orkiestrę we wsp贸lną grę. Partia solowa, jak to często u Saariaho bywa, nie stroni od pewnych rozszerzonych technik (multifony, przedęcia, rozmaite rodzaje glissand i frullata), lecz jest zarazem sugestywnie melodyjna: rozpięta na "umocowanych" w określonych rejestrach dźwiękach, z dużymi skokami interwałowymi wzmagającymi podniosły charakter muzyki - o ogromnym ładunku emocji, raczej akumulowanej niż puszczonej na żywioł, czasem sięgającej dzikości w klarnetowych okrzykach, zawodzeniach, skowytach.
Bogate faktury orkiestrowe w muzyce fińskiej kompozytorki zawsze mają tyle oddechu i przestrzeni, że uważnemu słuchaczowi nigdy nie wymknie się zazębianie poszczeg贸lnych plan贸w ani rozmaite detale. Jej sztukę operowania orkiestrą podziwiać można w Lanterna magica (tytuł nawiązuje do pamiętnik贸w Ingmara Bergmana) - zmieniających się obrazach prowadzących do kulminacji o rzadkiej w muzyce Saariaho gwałtowności. Szepty muzyk贸w wzmagają tajemniczy nastr贸j.
Album zamykają melancholijne Leino Songs - cztery pieśni do tekstu Eino Leino, romantycznego poety fińskiego z przełomu XIX i XX wieku, napisane dla Anu Komsi.
Nowsza płyta wytw贸rni Ondine z muzyką Saariaho zawiera kompozycje na rozmaite triowe obsady. Mamy tu zatem Mirage na sopran, wiolonczelę i fortepian, Cloud Trio na trio smyczkowe, Cendres na flet altowy, wiolonczelę i fortepian, Je sens un deuxi膷me coeur na alt贸wkę, wiolonczelę i fortepian oraz Serenatas na perkusję, wiolonczelę i fortepian. Wsp贸lną cechą wszystkich tych utwor贸w jest ukryta programowość, kt贸ra w dużym stopniu określa charakter muzyki: inspiracją dla niej mogą być przesuwające się na niebie chmury bądź odczuwane przez matkę bicie serca płodu. Można zarzucić kompozytorce, że jej muzyka rzadko wychodzi poza to, co w ostatnich latach stanowi jej najłatwiej rozpoznawalne cechy - zar贸wno odnoszące się do ekspresji, jak, na przykład, do harmonii i brzmienia. Niewątpliwie Saariaho należy do tw贸rc贸w, kt贸rzy raczej nie zaskakują nowymi koncepcjami i stylistycznymi zwrotami, niemniej odnalezione formuły pozwalają jej na wyrażenie głębokich emocji. Przykładem choćby przepiękny Je sens un deuxi膷me coeur - utw贸r, kt贸ry tak wiele "opowiada", że wydaje się kompozycją monumentalną, choć trwa tylko piętnaście minut. Interpretacje wsp贸łpracujących z Saariaho muzyk贸w świadczą o głębokim zrozumieniu jej muzyki i to r贸wnież dzięki nim płytę uważam za jedną z najatrakcyjniejszych propozycji dla niestroniących od muzyki wsp贸łczesnej meloman贸w.


SAARIAHO
D'OM LE VRAI SENS, Lanterna magica, Leino Songs
Kari Krikku klarnet, Anu Komsi sopran, Orkiestra Symfoniczna Radia Fińskiego, dyr. Sakari Oramo
Ondine 1173-2 (2011)

SAARIAHO
Mirage, Cloud Trio, Cendres Je sens un deuxi膷me coeur, Serenatas
Steven Dann alt贸wka, Pia Freund sopran, Tuija Hakkila fortepian, Mikael Helasvuo flet altowy, Florent Jodelet perkusja, Anssi Karttunen wiolonczela, Ernst Kovacic skrzypce
Ondine 1189-2 (2012)
KRZYSZTOF KWIATKOWSKI

ROK LVI • NR 25 • 9 GRUDNIA 2012

Mysz w Ruchu


ROK LVI • NR 25 • 9 GRUDNIA 2012


2013r - Terminarz nadsy砤nia materia丑w


Biblioteka narodowa
Oficjalna witryna banku PKO BP

  Wstecz  Do g髍y  Napisz do nas  DrukujSkomentuj

© 2006-2009 Biblioteka Narodowa