Muzyka wsp蟪czesna
Relacje
Opera
Historia
P硑ty
Archiwum Artyku硑 Ksią縦i P硑ty Autorzy Koncerty Prenumerata Reklamy i Og硂szenia Forum Kontakt
Muzyka wsp蟪czesna  Jonathan Harvey (1939-2012)

Po długiej walce z chorobą, kt贸ra w ostatnich latach coraz bardziej ograniczała jego sprawność fizyczną, wybitny kompozytor angielski zmarł 5 grudnia 2012.
Jonathan Harvey urodził się 3 maja 1939 roku w Sutton Coldfield. Pierwsze doświadczenia muzyczne zawdzięczał ojcu, kt贸ry był przedsiębiorcą a zarazem komponującym muzykiem-amatorem. Zasadnicze znaczenie dla kształtowania jego osobowości, nie tylko artystycznej w wąskim sensie, miał udział w ch贸rze kościelnym, a także uczestniczenie w obrzędach Kościoła anglikańskiego. Harvey uczył się gry na wiolonczeli i był sprawnym instrumentalistą, ale kiedy uzyskał stypendium na studia w St John's College w Cambridge, postanowił poświęcić się kompozycji. W Cambridge zetknął się m.in. z Brittenem, kt贸ry doradził mu studia u Erwina Steina i Hansa Kellera, osiadłych w Londynie Austriak贸w wywodzących się z kręgu Sch枚nberga. W roku 1966 poznał muzykę Stockhausena - stała się dla niego objawieniem i wzorem, także w rozumieniu komponowania jako duchowej praktyki. Wnikliwe studium muzyki Stockhausena stało się tematem jego pierwszej książki (The Music of Stockhausen, 1975).
W roku 1964, już jako wykładowca na Southampton University, Harvey otrzymał stypendium na studia w University of Princeton, gdzie w latach 1969-1970 był uczniem Miltona Babbitta - wyb贸r czołowego amerykańskiego serialisty na profesora podyktowany był pragnieniem poddania się rygorystycznej dyscyplinie kompozytorskiej i chęcią precyzyjnego kontrolowania wszelkich muzycznych parametr贸w. Po powrocie do Anglii, w roku 1977 Harvey został profesorem kompozycji w Sussex University, gdzie wykładał przez lat osiemnaście. Gdy w roku 1979 do pracy w IRCAM-ie zaprosił go Pierre Boulez, Harvey był już tw贸rcą dość znanym, m.in. dzięki orkiestrowemu Persephone Dream (1972) - wykonany w roku 1981 na Promsach utw贸r zyskał sławę jednego z najbardziej wyrafinowanych, jakie kiedykolwiek wyszły spod ręki brytyjskiego kompozytora.
W IRCAM-ie, w roku 1980, powstał Mortuos plango, vivos voco na taśmę, jeden z najbardziej znanych utwor贸w Harveya, a zarazem jeden ze "sztandarowych" utwor贸w paryskiego centrum, w latach 80. ustępujący rozgłosem chyba tylko R茅pons Bouleza. Tytuł ("Opłakuję umarłych, przywołuję żywych") to napis na dzwonie z katedry Winchester; w utworze synteza dźwięku pełni rolę spoiwa miedzy brzmieniem dzwonu i głosem syna kompozytora, kt贸ry - tak jak ojciec - r贸wnież śpiewał w kościelnym ch贸rze. Angielska tradycja ch贸ralnej muzyki liturgicznej była dla Harveya ważna przez całe życie, co znalazło wyraz m.in. w Ashes Dance Back na ch贸r i elektronikę (1997), Messages (2009, tekst to imiona anioł贸w) oraz w wielu prostszych, tonalnych kompozycjach, chętnie wykonywanych w kościołach w Wielkiej Brytanii. Całe życie czuł się też związany z tradycją chrześcijańską, choć stał się praktykującym buddystą i posługiwał się zarazem pojęciami i wyobrażeniami zaczerpniętymi z hinduizmu. Elementy te są obecne m.in. w innej sławnej kompozycji z czasu spędzonego w IRCAM-ie: dwanaście części Bhakti na zesp贸ł i elektronikę (1982) inspirowanych jest cytowanymi w partyturze fragmentami Rigwedy.
W kolejnych utworach Harveya, na przykład w orkiestrowym Madonna of Winter and Spring (1986) lub zam贸wionym przez Radio France i grupę L'Itin茅raire The Valley of Aosta (1988) na zesp贸ł instrumentalny z syntezatorami, autor wprowadził elementy technik rozwijanych przez francuskich spektralist贸w. Wpływy te, podobnie jak elektronika, są obecne w wielu jego utworach. Sławę jednego z najwybitniejszych tw贸rc贸w europejskich przyniosły mu m.in. cztery kwartety smyczkowe (Czwarty z roku 2003 wyr贸żnia się ciekawym zastosowaniem live electronics), Koncert wiolonczelowy (1990), Soleil noir/Chitra na zesp贸ł z elektroniką (1995), Bird Concerto with Pianosong na fortepian i zesp贸ł z elektroniką (2001), Body Mandala na orkiestrę (2006), Speakings na orkiestrę z elektroniką (2007-2008, utw贸r ten Harvey uznał za swe najambitniejsze przedsięwzięcie).
Z myślą o przeznaczeniu liturgicznym powstała m.in. wykonana po raz pierwszy w katedrze w Winchester opera kościelna Passion and Resurrection (1981); tematy religijne (zwłaszcza zagadka życia po śmierci) dominują także w wykonanej po raz pierwszy w roku 1993 operze Inquest of Love. Najważniejszym jego dziełem scenicznym stała się niewątpliwie Wagner's Dream (2004); w operze tej podjął niezrealizowany pomysł Wagnera napisania opery o tematyce buddyjskiej i połączył tradycyjne buddyjskie wątki z wyimaginowanym epizodem z życia niemieckiego tw贸rcy.
Ostatnim wielkim przedsięwzięciem Harveya było trwające 90 minut oratorium Weltethos, wykonane po raz pierwszy w Berlinie w październiku 2011 roku pod dyrekcją Simona Rattle'a, do tekst贸w zaczerpniętych z sześciu największych religii świata zestawionych przez szwajcarskiego teologa Hansa K眉nga. Prawykonania oraz pierwszego wykonania w Anglii w Birmingham na Olimpiadzie Kulturalnej kompozytor m贸gł już słuchać tylko przez Internet...
KRZYSZTOF KWIATKOWSKI

ROK LVII • NR 1 • 6 STYCZNIA 2013

Mysz w Ruchu


ROK LVII • NR 1 • 6 STYCZNIA 2013


2013r - Terminarz nadsy砤nia materia丑w


Biblioteka narodowa
Oficjalna witryna banku PKO BP

  Wstecz  Do g髍y  Napisz do nas  DrukujSkomentuj

© 2006-2009 Biblioteka Narodowa