Muzyka wsp蟪czesna
Relacje
Opera
Historia
P硑ty
Archiwum Artyku硑 Ksią縦i P硑ty Autorzy Koncerty Prenumerata Reklamy i Og硂szenia Forum Kontakt
P硑ty  Rozmowy przy szachownicy

Frank Scheffer, autor wielu film贸w o kompozytorach, poznał Johna Cage'a w roku 1982. Spotkanie to, jak deklaruje w czoł贸wce filmu Scheffer, "zmieniło moje życie jako artysty. Jego spos贸b myślenia otworzył m贸j umysł". Film How to Get Out of the Cage traktuje przede wszystkim właśnie o myśleniu kompozytora: o swych koncepcjach tw贸rczych m贸wi sam Cage, ale także jego wsp贸łpracownicy i przyjaciele, jak Merce Cunningham lub David Tudor. Dokument holenderskiego reżysera można polecić wszystkim: tym, kt贸rzy Cage'a cenią, i tym, kt贸rzy jego dzieła nie biorą na serio; znawcom tw贸rczości Amerykanina i tym, kt贸rzy chcieliby więcej się o nim dowiedzieć.

Cage m贸wi cicho i powoli, jakby uważnie śledził swe myśli. Niekiedy formułuje je, nie przerywając rozgrywanej z Schefferem partii szach贸w. Spok贸j, jakim emanuje, wydaje się potwierdzać jego często cytowane przekonanie, że "muzyka powinna uspokoić umysł i otworzyć go na boski wpływ"; raz po raz wybucha szczerym śmiechem - trudno nie poddać się urokowi takiej osobowości. Wypowiedzi Cage'a składają się na zbi贸r sentencji, z kt贸rych da się złożyć coś, co nazwałbym Basic Cage-Talk: kto je sobie przyswoi, może śmiało w tym duchu sam filozofować o muzyce (przy setnej rocznicy urodzin kompozytora umiejętność ta okazała się wielce przydatna, zwłaszcza komentatorom mającym o wsp贸łczesnej muzyce wiedzę dość powierzchowną). Paradoks w aurze buddyzmu zen świetnie sprawdza się jako spos贸b na "wywinięcie się" od odpowiedzi na pytania, jakie budzą artystyczne dokonania Cage'a; on sam też wolał stawiać pytania niż na nie odpowiadać. Dla mnie przekazane w filmie treści to mieszanka infantylizmu w aurze "mądrości Sarastra" (określenie Maxa Nyffelera z jego recenzji w "Neue Zeitschrift f眉r Musik") z koncepcjami i działaniami o ważnych artystycznych konsekwencjach.
Muzyka w filmie jest jakby mniej ważna, często rozbrzmiewa w tle. Jej fragmenty pochodzą z rejestracji dokonanych w czasie pięciu spotkań z tw贸rczością Cage'a, jakie miały miejsce w roku 1987 w Kolonii, w Londynie (wykonanie tańczonej wersji
Roaratorio przez Merce Cunningham Dance Company), w Los Angeles, w Nowym Jorku i we Frankfurcie (prawykonanie Europeras). Cage wydobywa dźwięki z ogromnej muszli wypełnionej wodą, w tonie psalmu-kazania recytuje (w kościele) własną poezję w duchu Joyce'a. Fragmenty Europeras mogą zaciekawić, ale raczej pomysłami teatralnymi, dzięki kt贸rym fragmenty znanych oper trafiają do krainy absurdu (gruba sopranistka śpiewa leżąc w trumnie, baryton - jeżdżąc na tr贸jkołowym rowerze).
Jako doświadczenie muzyczne chętniej zaleciłbym poddanie się kontemplacji regularnych i nieregularnych uderzeń jednocześnie w tłumiony gong i bęben oraz pojawiających się na jego tle instrumentalno-wokalnych splot贸w przypominających nieco muzykę gagaku w trwającym godzinę Ryoanji z roku 1983. Utw贸r gra sześciu muzyk贸w (flet, ob贸j, puzon, wielośladowo nagrany głos, kontrabas, perkusja), w tym dobrze znani wykonawcy nowej muzyki, jak Eberhardt Blum, Robert Black, Jan Wiliams (dokonane w roku 1995 nagranie zarejestrowane zostało r贸wnież na kompakcie Hat[now] ART). Muzyce towarzyszy film Scheffera złożony ze statycznych ujęć kontemplujących miejsca słynnego ogrodu w Kyoto (na przykład marszczącej się powierzchni wody z załamującym się światłem) przeplatanych, niczym momentami ciszy, czarnymi kadrami. Choć, jak łatwo zauważyć, wyznawcą Cage'a nie jestem, chętnie przyznam, że utw贸r ten na sw贸j spos贸b polubiłem. Ryoanji proponuję jako test: jeśli wciągnie, da się wysłuchać w skupieniu i zaciekawi, punkt dla Cage'a.Na płycie znajdziemy też Chessfilmnoise - film (trwający ok. 20 min.), w kt贸rym kamera rejestruje partię szach贸w, a z otwartego okna dochodzą amplifikowane odgłosy ulicy. Trzy kr贸tkie filmy pokazują Cage'owskie streszczenie Pierścienia Nibelunga (film z wykonania w Operze Bawarskiej w przyspieszeniu i bez muzyki - pomysł, w moim odczuciu, dość wątpliwej jakości), jego komentarz do nie zrealizowanego projektu scenicznego zatytułowanego Nopera oraz (zn贸w w przyspieszeniu) obrazy z przedstawienia Europera 1 i 2. Pięć dodatk贸w i How to Get out the Cage to razem 150 minut spotkań z myślą i muzyką Cage'a i bogaty materiał do refleksji.


HOW TO GET OUT OF THE CAGE.
A Year with John Cage,
reż. Frank Scheffer
EuroArts 2059168 (DVD, 2012)

KRZYSZTOF KWIATKOWSKI

ROK LVII • NR 4 • 17 LUTEGO 2013

Mysz w Ruchu


ROK LVII • NR 4 • 17 LUTEGO 2013


2013r - Terminarz nadsy砤nia materia丑w


Biblioteka narodowa
Oficjalna witryna banku PKO BP

  Wstecz  Do g髍y  Napisz do nas  DrukujSkomentuj

© 2006-2009 Biblioteka Narodowa