Muzyka wsp蟪czesna
Relacje
Opera
Historia
P硑ty
Archiwum Artyku硑 Ksią縦i P硑ty Autorzy Koncerty Prenumerata Reklamy i Og硂szenia Forum Kontakt
Opera  A w Paryżu karnawał!

  Jerome Deschamps (Dyrektor) i Michel Fau (Hrabina Castiglione) Zdjęcia, Fot. Elisabeth.Carecchio  
  Jerome Deschamps (Dyrektor) i Michel Fau (Hrabina Castiglione) Zdjęcia, Fot. Elisabeth.Carecchio  
W 1911 roku, z myślą o paryskiej publiczności Ballets Russes Diagilewa, Strawiński skomponował Pietruszkę. Dwanaście lat p贸źniej, w 1923 roku, pochodzący z Wenezueli Reynaldo Hahn napisał... Cebulkę - tak bowiem chyba najfortunniej można przetłumaczyć imię tytułowej bohaterki Ciboulette, co dosłownie oznacza szczypiorek. Hahn, kt贸rego katalog dzieł scenicznych otwierają opery (L'脦le du r臋ve, Nausicaa), powraca z Ciboulette do gatunku, kt贸ry swoje najświetniejsze dni, zapewnione przez Chabriera, Lecocqa i Offenbacha, ma już za sobą. Ta radosna, z pozoru błaha historia jest zarazem melancholijnym wspomnieniem minionej, pięknej epoki.
Hahn, urodzony w Caracas syn niemieckiego przedsiębiorcy, od czwartego roku życia mieszkał w Paryżu, gdzie w 1912 roku przyjął obywatelstwo francuskie. Był znany swoim wsp贸łczesnym przede wszystkim jako wspaniały śpiewak baryton, p贸źniej jako krytyk, teoretyk, pedagog (profesor 脡cole Normale) oraz dyrygent, a w ostatnich latach życia także dyrektor Op茅ra de Paris (do śmierci w 1947 roku). Hahn był też płodnym kompozytorem, autorem licznych pieśni, utwor贸w fortepianowych, scenicznych i orkiestrowych. Jako uczeń Lavignaca i Masseneta utrwalił sw贸j wrodzony dar melodysty i opanował solidny warsztat kompozytorski, nie mając pretensji do rewolucjonizowania muzyki. Jego największym idolem był Mozart, o kt贸rym Hahn napisał nawet operetkę. Wcześniej poprowadził oryginalną, włoską wersję Don Giovanniego w Salzburgu.
Muzyczne upodobania kompozytora znajdują wyraźne odbicie w partyturze Ciboulette. W fosie zasiada stosunkowo mała orkiestra złożona ze smyczk贸w, instrument贸w drewnianych i skromnej obsady blaszanych, dodając muzyce przejrzystości i lekkości. Język harmoniczny tej operetki, jakkolwiek mało nowatorski jak na tamte czasy, jest jednak bardzo wyrafinowany. Hahn wzbogacił partyturę o elementy hiszpańszczyzny oraz drobne aluzje do utwor贸w Offenbacha (w okresie świetności operetki we Francji tradycja nawiązywania do dzieł innych kompozytor贸w nie była niczym nadzwyczajnym).
Libretto Roberta de Flers i Francisa de Croisset określa czas akcji bardzo dokładnie, na rok 1867. Czas powstania Wielkiej księżny de Gr茅olstein Offenbacha, czas, kiedy na francuskich scenach triumfowali protegowani przez cesarzową Eugenię artyści hiszpańscy. Ciboulette to pełna perypetii historia spotkania i miłości pochodzącej z przedmieść bohaterki tytułowej i należącego do "dobrego towarzystwa" Antonina. Ten ostatni rozstał się właśnie ze zdradzającą go śpiewaczką Zenobią (pozostawia ją zresztą porucznikowi huzar贸w, wraz z nieuregulowanymi przez nią rachunkami), tymczasem Ciboulette zachodzi w głowę, jak się wykręcić z przyjętych jednocześnie od ośmiu pretendent贸w zaręczyn. Młoda dziewczyna dowiaduje się od umiejącej wr贸żyć handlarki rybami (w tej roli znana ze wsp贸łpracy z Fran莽oisem Truffaut, a zatem przywołująca inne, powojenne "piękne" lata Bernadette Lafont), że jeśli chce odkryć prawdziwą miłość, musi kolejno znaleźć kochanka w kapuście, zobaczyć jak jego była partnerka w mgnieniu oka bieleje i otrzymać list w tamburynie! Nie muszę oczywiście dodawać, że przed zapadnięciem kurtyny wszystkie trzy warunki zostają spełnione i bohaterka, znana teraz jako hiszpańska śpiewaczka Conchita Ciboulero Ciboulette, znajdzie szczęście w ramionach Antonina.
Scenografia Bernarda Fau i Citronelle Dufay, swobodnie przerzucająca mosty między latami sześćdziesiątymi XIX wieku a początkiem ubiegłego stulecia, okazała się prawdziwym hołdem dla stolicy Francji, trochę jak w filmach Zakochany Paryż (2006) albo P贸łnoc w Paryżu (2011). Scena pierwsza rozgrywa się jeszcze w anonimowym paryskim salonie, lecz już w kolejnej przenosimy się w miejsca znane i rozpoznawalne: namalowane tło, operujące licznymi odcieniami szarości, przypomina serię czarno-białych zdjęć z dawnego Paryża. Druga scena ma za decorum żelazny szkielet paryskich hal targowych (Les Halles), wzniesionych w latach 1852-1870. Spoza ich konstrukcji dostrzec można kości贸ł Saint-Eustache, zupełnie taki sam, jakim znamy go dzisiaj. Dalej na horyzoncie majaczy Wieża Eiffla (1889), przeniesiona decyzją dekorator贸w z P贸l Marsowych do p贸łnocnej części miasta (przypomina to trochę malarskie capriccio z XVIII wieku, w kt贸rym autor pozwalał sobie na odrealnianie lub rozbudowywanie malowanego pejzażu). Kolejną fotografią, stanowiącą tło dla całego aktu drugiego, jest pole z wiatrakiem, przez kt贸re biegnie rząd drzew. Jesteśmy bowiem w Aubervilliers, na p贸łnocnym przedmieściu Paryża, za wzg贸rzem Montmartre, na kt贸rego szczycie widzimy tył Bazyliki Sacr茅-C聹ur (1914). Finał opery przenosi nas z powrotem do wnętrza - tym razem teatru, gdzie Conchita Ciboulero święci sw贸j triumf sceniczny. Warto zwr贸cić uwagę, że rolę dyrektora teatru zagrał J茅r么me Deschamps, na co dzień dyrektor Op茅ra Comique.
Ciboulette to pierwsza inscenizacja, w kt贸rej obsadzono członk贸w nowo założonej Akademii Op茅ra Comique, kształcącej śpiewak贸w specjalnie do wykonywania tego gatunku (mającego swoje odpowiedniki w niemieckim Singspielu i hiszpańskiej zarzueli). Op茅ra-comique miała przez pewien czas osobną klasę w paryskim Konserwatorium. Dzięki wskrzeszeniu tej tradycji niemal wszystkie role - poza trzema gł贸wnymi (Ciboulette, Antonin i Duparquet) - obsadzono młodymi śpiewakami Akademii. Zapewniło to przedstawieniu lekkość wokalną i aktorską. Jednym z istotnych element贸w op茅ra-comique, na kt贸ry Akademia kładzie szczeg贸lny nacisk w programie nauczania, jest deklamacja. Wszyscy śpiewacy-aktorzy spisali się na piątkę. Co więcej, odniosłem wrażenie, że przy okazji tekst śpiewany stał się bardziej klarowny - to nauka, kt贸rą z pewnością warto się podzielić z innymi śpiewakami. Gwiazdą wieczoru była niezaprzeczalnie odtw贸rczyni roli tytułowej Julie Fuchs, przekonująca zar贸wno aktorsko, jak wokalnie, co tym bardziej godne uznania, że zagrała postać o złożonej psychice, przechodzącą wyraźną metamorfozę - Ciboulette jest bowiem i prostą dziewczyną, i melancholijną marzycielką, gwiazdą operową i czułą kochanką. Owo zniuansowanie postaci doskonale oddała aria w trzeciej scenie drugiego aktu, gdzie Ciboulette por贸wnuje swoje stany emocjonalne do Paryża i Aubervilliers, kt贸re jest tylko przedmieściem ideału. Poprowadzona przez Laurence Equilbey Orchestre Symphonique de l'Op茅ra de Toulon pozostała jedynie tłem dla całości. Zagrała poprawnie, ale poza drobnymi wyjątkami (na przykład przepiękne solo rożka angielskiego na początku drugiego aktu) nie wniosła w spektakl żadnej wartości dodanej.
Premiera Ciboulette zbiegła się z początkiem Wielkiego Postu. Niech nikogo nie dziwi, że w laickiej Francji akurat wtedy zaproszono nas na zabawny spektakl o lekkości musującego wina. W Paryżu karnawał trwa!


Reynaldo Hahn Ciboulette. Kierownictwo muzyczne: Laurence Equilbey, reżyseria: Michel Fau, scenografia: Bernard Fau, kostiumy: David Belugou. Premiera w Op茅ra Comique w Paryżu 16 lutego 2013.
STANISŁAW SUCHORA

ROK LVII • NR 6 • 17 MARCA 2013

Mysz w Ruchu


ROK LVII • NR 6 • 17 MARCA 2013


2013r - Terminarz nadsy砤nia materia丑w


Biblioteka narodowa
Oficjalna witryna banku PKO BP

  Wstecz  Do g髍y  Napisz do nas  DrukujSkomentuj

© 2006-2009 Biblioteka Narodowa