Muzyka wsp蟪czesna
Relacje
Opera
Historia
P硑ty
Archiwum Artyku硑 Ksią縦i P硑ty Autorzy Koncerty Prenumerata Reklamy i Og硂szenia Forum Kontakt
Recenzje  Trzecia w Warszawie, jedyna w Polsce

Jedyna, bo "drugiej takiej w Polsce nie ma" - pisze we wstępie albumu 25 lat orkiestry Sinfonia Varsovia 1984-2009 Grzegorz Wiśniewski. - "Narodziła się w dużym stopniu spontanicznie i ukształtowała w dużej mierze sama, od początku i z założenia obywając się bez stałego dyrygenta-szefa. Zawsze trzymała i niezmiennie trzyma najwyższy poziom, odziedziczony po swej poprzedniczce i szlifowany przez kolejne pokolenia grających w niej muzyk贸w".
Poprzedniczką Sinfonii była - r贸wnie jak ona słynna - Polska Orkiestra Kameralna Jerzego Maksymiuka, powstała na początku lat siedemdziesiątych i występująca najpierw pod egidą Warszawskiej Opery Kameralnej, potem Stołecznej Estrady i wreszcie Centrum Sztuki Studio. Pod żelazną batutą swego szefa POK zdobywała błyskawicznie uznanie na estradach całego świata - w Wielkiej Brytanii (gdzie r贸wnież nagrywała płyty dla EMI), w Niemczech, Szwajcarii, 贸wczesnym Związku Radzieckim, także w Stanach Zjednoczonych, Australii, Nowej Zelandii, Japonii. Wszelako w roku 1984 dalsze jej istnienie stanęło pod znakiem zapytania - Jerzemu Maksymiukowi zaoferowano kierowanie BBC Scottish Symphony Orchestra w Glasgow.
Na szczęście Maksymiuk miał sprawnego i rzutkiego zastępcę, kt贸ry nie dopuścił do rozwiązania zespołu. Był nim Franciszek Wybrańczyk, już w roku 1975 zatrudniony na stanowisku inspektora POK, a niedługo potem zastępcy dyrektora. W przełomowym roku 1984 skorzystał z okazji, że w Polsce występował wtedy z zespołem - tym razem jako dyrygent - Yehudi Menuhin. W porozumieniu z Waldemarem Dąbrowskim, 贸wczesnym dyrektorem Centrum Sztuki Studio, zaproponował słynnemu skrzypkowi objęcie funkcji gł贸wnego gościnnego dyrygenta orkiestry. Przyjęcie propozycji przez Menuhina zadecydowało o losach zespołu.
"Kształtowanie nowej orkiestry - trzeciego w Warszawie zespołu symfonicznego, obok orkiestry Filharmonii Narodowej i Orkiestry Polskiego Radia i Telewizji - było oczywiście procesem, i to długotrwałym. Nie od razu też pojawiła się w publicznym obiegu nazwa 扭Sinfonia Varsovia钮 - oficjalnie pod tym szyldem orkiestra zagrała po raz pierwszy jesienią 1985 roku; zresztą, występując od czasu do czasu w składzie kameralnym, zesp贸ł używa nazwy 扭Polska Orkiestra Kameralna钮 po dziś dzień. Sporadycznie bywało i tak, że Sinfonia Varsovia grywała jako Menuhin Festival Orchestra czy też Penderecki Festival Orchestra" (s. 34).
Od roku 1997 bowiem stałym dyrektorem muzycznym orkiestry był Krzysztof Penderecki (od 2003 jej dyrektor artystyczny), co w niczym nie zmąciło wsp贸łpracy zespołu z Menuhinem, kt贸ry dyrygentem gościnnym Sinfonii pozostał aż do śmierci w 1999 roku. Po Menuhinie gł贸wnym dyrygentem gościnnym był - w latach 2001-2003 - Jos茅 Cura, a kierownikiem artystycznym składu kameralnego w latach 2002-2008 - skrzypek Nigel Kennedy. Jak widać, zesp贸ł dobierał sobie wszechstronnych szef贸w: Menuhin był przede wszystkim skrzypkiem, Penderecki jest przede wszystkim kompozytorem, Cura zdobył sławę jako tenor liryczny, Kennedy zaś znany jest z tego, że z r贸wnym upodobaniem i temperamentem wykonuje muzykę poważną, jak jazz i rock.
Wielcy muzycy, użyczając orkiestrze swego talentu i nazwiska, utrzymywali ją na wyżynach sztuki muzycznej. Franciszek Wybrańczyk - dyrektor i kierownik artystyczny od 1984 roku do przejścia na emeryturę w roku 2003 - dbał także o r贸wnie istotne sprawy przyziemne. "Zasługą Wybrańczyka było wprowadzenie w intensywnie pracującym i sporo podr贸żującym zespole niezbędnego porządku i ładu organizacyjnego. Zasady organizacyjne pracy Orkiestry ujął w opracowanym przez siebie regulaminie, nazwanym p贸źniej 扭konstytucją钮, kt贸ry to dokument precyzyjnie określał wymogi i oczekiwania wobec wszystkich członk贸w zespołu, poczynając od tego, co dotyczyło instrumentu, materiał贸w nutowych, pulpitu i ubioru, kończąc zaś na dyscyplinie pracy, w tym w szczeg贸lności rygorze absolutnej punktualności; za sp贸źnienia i inne przewinienia regulamin przewidywał kary pieniężne uiszczane do wsp贸lnego 扭kapelusza钮. Choć nie bez opor贸w, muzycy szybko te wymogi zaakceptowali i do nich przywykli" (s. 27).
Zasługi Franciszka Wybrańczyka były nie do przecenienia. To on zainicjował odbywający się od 2001 roku Festiwal Sinfonia Varsovia Swojemu Miastu, on troszczył się o poziom artystyczny orkiestry, dobierał jej dyrygent贸w i solist贸w, organizował tourn茅e. Był menedżerem co się zowie, a przy tym muzykiem o dużym doświadczeniu i wyrobionym smaku artystycznym. "Jego aktywność ogarniała wszystko, co miało związek z orkiestrą" - wspominał go na łamach "Ruchu Muzycznego" Jan Krenz - "Od muzyk贸w dużo wymagał, a jednocześnie był niczym ojciec, przyjaciel i opiekun" (s. 27). Nic dziwnego, że kiedy przeszedł na emeryturę, muzycy Sinfonii obdarzyli go tytułem "dyrektora honorowego".
Imponujące są osiągnięcia orkiestry w minionym ćwierćwieczu jej działalności. Do końca kwietnia 2009 - jak podaje Grzegorz Wiśniewski - Sinfonia Varsovia wystąpiła blisko dwa tysiące siedemset razy - nie tylko pod batutą Menuhina, Pendereckiego, Maksymiuka, ale i ponad dwustu innych dyrygent贸w. Warto tu przytoczyć anegdotę opowiedzianą autorowi publikacji przez J贸zefa Kańskiego. Kiedy gratulował on Franciszkowi Wybrańczykowi, że "jego zesp贸ł potrafi grać bardzo dobrze niezależnie od tego, kto nim dyryguje", obecny przy tym jeden z muzyk贸w Sinfonii wtrącił szelmowsko, że bywa też tak, iż muzycy starają się nie patrzeć na dyrygenta (s. 107). Orkiestra towarzyszyła w latach 1984-2009 bez mała tysiącu solistom. Ogrom i rozległość jej repertuaru - utwor贸w wykonanych na koncertach bądź nagranych w studiu - oddają Dyskografia (ponad 200 płyt) i Wykaz koncert贸w (blisko 2700), podane na załączonej do publikacji płycie CD.
Z początkiem roku 2008 Sinfonia Varsovia rozpoczęła nowy etap rozwoju - uzyskała samodzielność, stała się odrębną instytucją kultury Miasta Stołecznego Warszawy. Krzysztof Penderecki, dyrektor artystyczny, Janusz Marynowski, dyrektor naczelny, i jego zastępca Krzysztof Kosmala, pozyskali dla orkiestry dyrektora muzycznego - został nim Marc Minkowski, światowej sławy dyrygent, założyciel znakomitych Les Musiciens du Louvre. A w roku następnym, "niemal literalnie w przeddzień jubileuszu dwudziestopięciolecia utworzenia orkiestry, miasto zakupiło dla niej [...] zesp贸ł obiekt贸w dawnego Instytutu Weterynarii Szkoły Gł贸wnej Gospodarstwa Wiejskiego na Pradze przy ulicy Grochowskiej 272 - pałac i kilka innych zabudowań z 1900 roku otoczone parkiem, zajmujące łącznie dwa i p贸ł hektara" (s. 114).
W ogłoszonym w roku 2010 konkursie na zaprojektowanie sali koncertowej na 1800 miejsc i zagospodarowanie architektoniczne przyległego terenu pierwszą nagrodę zdobył projekt przedstawiony przez pracownię austriackiego architekta Thomasa Puchera. Prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz w liście zamieszczonym w katalogu wystawy pokonkursowej zadeklarowała: "Koncepcja zwycięska, kt贸ra będzie realizowana przy ul. Grochowskiej, dołączy do zmian, jakie zachodzą w kulturze na Pradze [...]. Sinfonia Varsovia Centrum to ważny projekt dla naszego miasta - kandydata do tytułu Europejskiej Stolicy Kultury 2016. Dlatego chcielibyśmy, żeby w 2016 roku plac贸wka mogła już służyć mieszkańcom" (s. 134). Miejmy nadzieję, że skoro ten zaszczytny tytuł przyznano Wrocławiowi, a nie Warszawie, władcy stolicy - jak kultura tego wymaga - nie wycofają się z poczynionych obietnic.
Historię orkiestry, jaką tu trywialnie streszczam, opisał obszernie i nader interesująco Grzegorz Wiśniewski, historyk kultury, badacz przede wszystkim kultury rosyjskiej i polsko-rosyjskich kontakt贸w artystycznych, z upodobaniem poruszający się zwłaszcza po polu muzyki (opublikował m.in. Tw贸rcy i kreacje. Muzyka w Rosji wczoraj i dziś; Stanisław Moniuszko i jego opery w Petersburgu; Leksykon postaci operowych; Fryderyk Chopin w oczach Rosjan. Antologia; Bałakiriew w Warszawie i Żelazowej Woli; przetłumaczył Dziennik Wacława Niżyńskiego). Z esejem Grzegorza Wiśniewskiego znakomicie wsp贸łgra - zakomponowana barwnymi fotografiami, tableau, reprodukcjami plakat贸w, list贸w i innych dokument贸w związanych z orkiestrą - strona graficzna albumu według projektu Macieja Buszewicza i Katarzyny Brzostowskiej. Smutne tylko, że w stopce jako wydawca figuruje Państwowy Instytut Wydawniczy... w likwidacji. A jeszcze nie tak dawno (w felietonie Od Redakcji w nrze 16-17/2011) tyle nadziei wiązaliśmy z PIW-em. Czy godzi się zaprzepaszczać tak olbrzymi i wspaniały dorobek edytorski?



Grzegorz Wiśniewski 25 lat orkiestry Sinfonia Varsovia 1984-2009, Państwowy Instytut Wydawniczy w likwidacji, ss. 144, ilustr., płyta CD z dyskografią i wykazem koncert贸w.

KRZYSZTOF BILICA

ROK LVII • NR 6 • 17 MARCA 2013

Mysz w Ruchu


ROK LVII • NR 6 • 17 MARCA 2013


2013r - Terminarz nadsy砤nia materia丑w


Biblioteka narodowa
Oficjalna witryna banku PKO BP

  Wstecz  Do g髍y  Napisz do nas  DrukujSkomentuj

© 2006-2009 Biblioteka Narodowa