Muzyka wsp蟪czesna
Relacje
Opera
Historia
P硑ty
Archiwum Artyku硑 Ksią縦i P硑ty Autorzy Koncerty Prenumerata Reklamy i Og硂szenia Forum Kontakt
Relacje  Szymanowski i Lutosławski na Ukrainie

Konferencja w Kirowogradzie
Z okazji przypadającej w ubiegłym roku 130. rocznicy urodzin i 75. śmie
ci Karola Szymanowskiego odbyło się w Polsce wiele imprez artystycznych i naukowych. Rok Szymanowskiego uczcili także Ukraińcy międzynarodową konferencją Karol Szymanowski i jego mała ojczyzna (3-5 października 2012), połączoną z Festiwalem Muzyki Szymanowskiego w Kirowogradzie. Przyczyniło się do tego szereg instytucji ukraińskich i polskich: Kirowogradzkie Muzeum Kultury Muzycznej im. K. Szymanowskiego, Kirowogradzka Obwodowa Powszechna Naukowa Biblioteka im. D. Czyżewskiego, Instytut Historii Sztuki, Folklorystyki i Etnologii im. M.T. Rylskiego Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, Narodowa Akademia Muzyczna Ukrainy im. P. Czajkowskiego, Instytut Polski w Kijowie, Związek Polak贸w na Ukrainie (przy wsp贸łpracy Stowarzyszenia "Wsp贸lnota Polska"), Stowarzyszenie Polak贸w Kirowogradczyzny "Polonia" im. K. Szymanowskiego, Towarzystwo Muzyczne im. K. Szymanowskiego.
Na konferencję została zaproszona trzyosobowa delegacja z Polski, w tym Barbara Szumowska z Muzeum Narodowego w Krakowie, kt贸ra wraz z Jakubem Szumowskim sporządziła dokumentację domu rodziny Szymanowskich w Tymosz贸wce, miejsca narodzin kompozytora.
Z majątku rodzinnego Szymanowskich nie pozostało nic. W połowie lat osiemdziesiątych rozebrano nawet cerkiewkę, widoczną jeszcze na zdjęciach Krystyny Dąbrowskiej z roku 1962. Zostały tylko stawy - jedyny w swoim rodzaju kresowy krajobraz - i pamięć o kompozytorze. Na miejscu dworku Szymanowskich stoi szkoła imienia kompozytora, z tablicą pamiątkową w języku ukraińskim i polskim. Jest tam izba pamięci, a w niej reprodukcje fotografii, obraz przedstawiający tymoszowiecki pejzaż i kilka oryginalnych przedmiot贸w, odnalezionych u mieszkańc贸w Tymosz贸wki: ł贸żko, szafa i wieszak z domu Szymanowskich. Dzień urodzin Szymanowskiego - 3 października - uczczono w szkole akademią.
Kirowograd (do 1924 roku Elizawetgrad) to drugie ważne miejsce związane z życiem Szymanowskiego - jego rodzina miała tu dwa domy i od roku 1898 spędzała w nich zimę. Kompozytor mieszkał tam w latach 1917-1919 i napisał m.in. Trzy Kaprysy Paganiniego i Pieśni muezina szalonego. Obrady konferencji, toczące się w Bibliotece im. D. Czyżewskiego, świadczyły o dużym zainteresowaniu naukowc贸w ukraińskich nie tylko osobą Karola Szymanowskiego, ale także jego bliższą i dalszą rodziną oraz ich znajomymi. Z okazji konferencji otwarto wystawę haftu artystycznego w wykonaniu Walentyny Kostiukowej według projekt贸w szkoły haftu założonej na początku XX wielu przez Natalię Dawidową, arystokratkę rosyjską i przyjaci贸łkę Szymanowskiego (kurator Tetiana Kara-Wasilewna). Studenci przedstawili literacką scenkę Karol Szymanowski i Natalia Dawidowa. Fragmenty życia. Pierwszy dzień zakończył koncert w gmachu dawnego Gimnazjum Realnego (Szymanowski ukończył je w 1901 roku), na kt贸rym ukraińskie prawykonanie miało 6 Pieśni kurpiowskich na ch贸r mieszany a cappella (wyk. Ch贸r kameralny pod dyr. Jurija Lubowicza), a ponadto Swietłana Koncedałowa zaśpiewała oryginalne pieśni kurpiowskie, zaś grupa "Dzikie Pole" - pieśni ukraińskie.
Następnego dnia przemawiał Aleksander Polaczok, dyrektor Kirowogradzkiego Muzeum Kultury Muzycznej im. K. Szymanowskiego, autor projektu i dusza całego przedsięwzięcia. Jest to człowiek bardzo oddany sprawie Szymanowskiego, od lat zabiega o utworzenie w Kirowogradzie muzeum kompozytora. W przerwie między obradami mogliśmy obejrzeć wystawę książek ocalonych z biblioteki domowej Szymanowskich oraz dokumenty archiwalne związane z osobą kompozytora. Odbyła się też prezentacja wydania utwor贸w skrzypcowych Szymanowskiego (Kij贸w 2012, wyd. Muzyczna Ukraina) oraz przetłumaczonej na język ukraiński książki Zofii Szymanowskiej Opowieść o naszym domu (Lw贸w 2010, wyd. Kamieniar). Wieczorem w miejscowej Filharmonii z recitalem wystąpił Oleg Rudnicki, pianista lwowski (w programie Debussy, Musorgski, Brahms i Szymanowski).
Trzeciego dnia można było zwiedzić Muzeum Henryka Neuhausa i izbę pamięci Karola Szymanowskiego, mieszczące się w budynku Szkoły Muzycznej I st. im. H. Neuhausa. Tam właśnie gromadzone są na razie pamiątki stanowiące zaczątek Muzeum Karola Szymanowskiego w Kirowogradzie, kt贸re czeka na gruntowny remont domu zamieszkiwanego niegdyś przez rodzinę Szymanowskich. W programie konferencji przewidziano też pokaz kr贸tkometrażowych film贸w dokumentalnych zrealizowanych przez Barbarę Szumowską: Karol w "Atmie", Wycieczka do "Atmy", Początek projektu. Konferencję zakończył koncert angielskiego pianisty Jonathana Powella (utwory Albeniza, Sorabjia i Szymanowskiego).
Organizatorzy wręczyli polskim referentom publikacje: Polacy na Ziemi Kirowogradskiej (red. A. Bobkiewicz i A. Polaczok, Kirowograd 2006) oraz Losy Polak贸w na Ziemi Kirowogradzkiej (red. A. Polaczok i J. Szymonek, Kirowograd 2008), wydane przez Stowarzyszenie Polak贸w Obwodu Kirowogradzkiego "Polonia" im. K. Szymanowskiego.
Wizyta na Ukrainie przebiegała pod znakiem doskonałego porozumienia polsko-ukraińskiego. Miejmy nadzieję, że nawiązane kontakty zaowocują w przyszłości, a deklarowana polsko-ukraińska wsp贸łpraca nabierze realnych kształt贸w - ku pożytkowi Karola Szymanowskiego.

ELŻBIETA JASIŃSKA-JĘDROSZ



Go East!
XIII Międzynarodowe Forum "Muzyka Młodych" w Kijowie, organizowane przez Związek Kompozytor贸w Ukrainy, odbyło się w tym roku pod podw贸jną nazwą - r贸wnież jako Ukraińskie Biennale Nowej Muzyki. Wiązało się to z otwarciem nowego etapu w historii festiwalu. Ster przejęła grupa młodych kompozytor贸w, wykonawc贸w i krytyk贸w, skupionych wok贸ł Ensemble Nostri Temporis, zespołu specjalizującego się w wykonawstwie nowej muzyki. Dyrektorem artystycznym został Bohdan Sehin - kompozytor (*1976) i manager ENT, człowiek o szerokich horyzontach, niebywałej wyobraźni logistycznej i spokoju godnym profesjonalnego organizatora z wieloletnim doświadczeniem (por. wywiad w nrze 25/2012). Rozszerzył on zasięg festiwalu na Lw贸w (koncerty odbywały się r贸wnolegle w dw贸ch ukraińskich miastach), rozbudował część warsztatową (kursy dla kompozytor贸w i krytyk贸w), a także zgromadził potrzebne środki, mimo nikłego wsparcia władz ukraińskich.
Dzięki wsp贸łpracy i finansowemu udziałowi instytucji kultury z Polski, Niemiec, Austrii i Francji do Kijowa i Lwowa przyjechali tacy tw贸rcy, jak Carola Bauckholt (Niemcy), Martin Smolka (Czechy), Dimitrij Kurlandzki (Rosja); poprowadzili oni lekcje z młodymi kompozytorami. Zagrały zespoły: Platypus (Austria), NeoQuartet (Polska), Le Balcon (Francja) oraz musikFabrik (Niemcy). Miejscowe siły wykonawcze stanowili - opr贸cz wspomnianego Ensemble Nostri Temporis - akordeonista Roman Yousipey, saksofonista Yuri Yaremchuk, a także Kyivska Kamerata i lwowski zesp贸ł ConstantY. W ciągu trzech tygodni (11-30 marca) odbyło się kilkanaście koncert贸w, prawykonania światowe i pierwsze wykonania na Ukrainie miało kilkudziesięciu kompozytor贸w. Koncertom towarzyszyły wykłady, prezentacje i spotkania z artystami.
Ożywione zainteresowanie ukraińskiego środowiska muzycznego tym, co aktualnie dzieje się na arenie nowej muzyki europejskiej, łączy się z niewątpliwą przebojowością i silną motywacją, by zaistnieć na tej arenie. Oto dwudziesto-, trzydziestolatkowie organizują festiwal i warsztaty, w kt贸rych tłumnie biorą udział studenci i absolwenci akademii muzycznych. Systematycznie budują też sieć międzynarodowych kontakt贸w (wyjeżdżając choćby na kursy mistrzowskie za granicę), doskonale orientują się w kwestiach estetycznych, są otwarci na to, co nowe i wolni od jakichkolwiek uprzedzeń. Polska jest przy tym niejako pomostem na Zach贸d. Warto także wspomnieć, że wielu kompozytor贸w ukraińskich studiowało w Polsce dzięki programowi "Gaude Polonia", a we Lwowie polski jest niemalże drugim językiem. Czasopisma muzyczne, takie jak "Ruch Muzyczny" i "Glissando", są powszechnie znane, cenione i czytane. Wszystko to stwarza atmosferę szczeg贸lnej bliskości, otwartości i przyjacielskości.
Polskie akcenty na tegorocznym Biennale to - opr贸cz występu NeoQuartet - kompozycje Macieja Jabłońskiego (Lebenszeichen na skrzypce solo, 2010), Katarzyny Szwed (On the Lyrical na flet i elektronikę, 2008), Agnieszki Stulgińskiej (Impresje na kwartet smyczkowy i elektronikę, 2006), Dariusza Przybylskiego (SWT na kwartet smyczkowy, 2012) oraz Witolda Lutosławskiego (Kwartet smyczkowy, 1965). Jeden z koncert贸w Ensemble Nostri Temporis poprowadził ponadto Grzegorz Wierus, regularnie wsp贸łpracujący z ukraińskimi muzykami od kilku lat.
Gdański NeoQuartet (Karolina Piątkowska-Nowicka - skrzypce, Paweł Kapica - skrzypce, Michał Markiewicz - alt贸wka i Krzysztof Pawłowski - wiolonczela) dał dwa koncerty: 22 i 23 marca. Pierwszy odbył się w sali kijowskiego Instytutu Goethego, gdzie Festiwal miał stałą siedzibę, drugi - w Filharmonii Lwowskiej. Program składał się z kompozycji tw贸rc贸w młodego pokolenia (do 35. roku życia), wśr贸d kt贸rych znaleźli się - opr贸cz Stulgińskiej i Przybylskiego - Ukraińcy: Olena Sierova (Suppression na kwartet smyczkowy, 2013) i Maksym Kolomiiets (String Quartet, 2007). Swoisty patronat nad koncertem sprawował Witold Lutosławski.
Występ polskiego kwartetu został przyjęty ciepło, a kompozytor Maksym Kolomiiets miał ponoć powiedzieć, że nigdy nie przeżył tak udanego prawykonania swojego utworu. To niewątpliwie komplement, bowiem akurat ten kompozytor tworzy muzykę złożonych struktur i subtelnych zr贸żnicowań brzmienia. Także zagrany przez zesp贸ł po raz pierwszy przed publicznością Kwartet Lutosławskiego zabrzmiał pełnią swych muzycznych detali, co w dużej mierze zależy przecież od muzykalności i solistycznych umiejętności wszystkich wykonawc贸w, kt贸rzy mają tu niemal całkowitą swobodę ekspresji i niezależność interpretacyjną.
NeoQuartet ma w dorobku płytę z muzyką wsp贸łczesną (Dux), w zeszłym roku zorganizował też pierwszy festiwal "NeoArte - Spektrum Muzyki Nowej" w Sopocie, kt贸rego gościem specjalnym był Paweł Szymański. Cieszy, że na horyzoncie zaświtała ciekawa inicjatywa z szansami na kontynuację. Jeśli wizyta polskich muzyk贸w zaowocuje wsp贸łpracą z Ensemble Nostri Temporis i Ukraińskim Biennale Nowej Muzyki, może być jeszcze ciekawiej. Plany są niezwykle ambitne po obu stronach, ale też - co ważne - całkiem realistyczne. Trzymajmy więc kciuki za ich powodzenie! Powstanie takiej polsko-ukraińskiej konstelacji koncertowo-warsztatowej (Gdańsk-Lw贸w-Kij贸w), do udziału w kt贸rej zapraszani byliby nie tylko tw贸rcy i wykonawcy z obu kraj贸w, ale i gwiazdy kompozytorskie europejskiego formatu (jak Beat Furrer czy Matthias Spahlinger), przesunęłoby granice świata nowej muzyki na wsch贸d od Warszawy i wpłynęłoby ożywczo na scenę muzyczną tej części Europy. Nie m贸wiąc już o politycznym znaczeniu takiego projektu. Co warte szczeg贸lnego podkreślenia, nie byłoby to jakieś fasadowe działanie polskiej albo ukraińskiej dyplomacji, lecz autentyczna, niejako oddolna inicjatywa samych artyst贸w, kt贸rych łączą zainteresowania estetyczne i chęć wsp贸łdziałania. Czy można sobie wyobrazić lepsze i bardziej skuteczne zbliżenie obu narod贸w niż przez wsp贸łpracę artyst贸w na zasadzie otwartego, europejskiego partnerstwa?

MONIKA PASIECZNIK


ELŻBIETA JASIŃSKA-JĘDROSZ, MONIKA PASIECZNIK

ROK LVII • NR 8 • 14 KWIETNIA 2013

Mysz w Ruchu


ROK LVII • NR 8 • 14 KWIETNIA 2013


2013r - Terminarz nadsy砤nia materia丑w


Biblioteka narodowa
Oficjalna witryna banku PKO BP

  Wstecz  Do g髍y  Napisz do nas  DrukujSkomentuj

© 2006-2009 Biblioteka Narodowa