Muzyka wsp蟪czesna
Relacje
Opera
Historia
P硑ty
Archiwum Artyku硑 Ksią縦i P硑ty Autorzy Koncerty Prenumerata Reklamy i Og硂szenia Forum Kontakt
P硑ty  Niezwykła muzyczna kraina

Pi膷ces de Clavecin Fran莽ois Couperina w wykonaniu Władysława Kłosiewicza to wydawnictwo wyjątkowe! Dwadzieścia lat czekaliśmy na owe 13 niezwykłych płyt (pierwsze nagranie powstało w 1993 roku), ukazujących zar贸wno geniusz barokowego kompozytora, jak i najwyższe (Bohdan Pociej napisałby zapewne - transcendentne) mistrzostwo interpretacji polskiego klawesynisty. Warto było! Od stycznia tego roku nasz muzyczny świat stał się o wiele bogatszy i piękniejszy.

Przywołałem nazwisko Bohdana Pocieja, bowiem to właśnie on, bodaj jako pierwszy u progu renesansu muzyki dawnej, docenił w pełni owo jedyne w swoim rodzaju zjawisko, jakim jest spuścizna klawesynist贸w francuskich, stawiając na piedestale dzieło Wielkiego (Le Grand) Couperina (Klawesyniści francuscy, PWM 1969). Dziś, gdy słuchamy gry Władysława Kłosiewicza, ta wielkość jest dla nas czymś oczywistym. Nie przytłacza jednak, raczej zniewala nieziemskim urokiem, niczym "niezwykła kraina, ciągnąca się od rydwanu Apolla, po horyzont i dalej...", jak napisał we wstępie sam wykonawca. Za sprawą płynącej z głośnik贸w muzyki wkraczamy w świat zaiste arkadyjski, w kt贸rym powab, wdzięk i wyrafinowana harmonia otulają nas, odgradzając od pędu codziennego życia.
Jak słuchać tej megaprodukcji? Na raz się nie da. I nie chodzi o to, że trzeba by poświęcić niemal p贸ł doby, ale o to, by w chwili nieuchronnego osłabienia percepcji nie zgubić kt贸regoś z setek dźwiękowych klejnot贸w. Przyjemność trzeba rozłożyć w czasie, wracać do nagrań i od nowa je smakować, bez pośpiechu, może kilka tygodni, a może dłużej... Tak, by idąc za radą kompozytora, rozr贸żnić w muzyce jej prozę i wiersze.
Couperin zamknął ten cudowny świat w Cztery Księgi podzielone na dwadzieścia siedem tzw. Ordres - w istocie suit, złożonych jednak nie tylko z tańc贸w, lecz nade wszystko z typowych dla francuskiego baroku pi膷ces caract茅res. Są wśr贸d nich onomatopeiczne (np. Zakochany słowik), satyryczne (Święto wielkiego i dawnego towarzystwa muzycznego), pastoralne (Żniwiarze), będące studium postaci (La Couperin), typu osobowości (Zuchwała) czy stanu ducha (Smutki), aż po intrygujące tajemniczością kompozycje aluzyjne, ze słynnymi Les Baricades Mist茅rieuses na czele. W sumie grubo ponad dwieście miniatur, wydanych między 1713 a 1730 rokiem, będących kompendium warsztatu klawesynowego mistrza, kt贸re opatrzył on jeszcze teoretycznym uzupełnieniem - przewodnikiem w postaci traktatu L'art de toucher le clavecin (1716).
Walory techniczne gry Władysława Kłosiewicza i bogactwo inwencji są w przypadku naszego klawesynisty oczywiste. Ale co sprawia, że te interpretacje od pierwszej nuty przykuwają uwagę, wręcz hipnotyzują? Kluczowe może być wrażenie wykroczenia poza istotę faktury klawesynowej, zanegowanie jej naturalnych ograniczeń. Wyrafinowana i finezyjnie r贸żnicowana artykulacja, zmysłowe frazowanie, wysublimowane notes in­茅gaes, "rubatowanie" tempa i zwiewna ornamentyka sprawiają, że muzyka pulsuje w zmieniających się jak w kalejdoskopie afektach, oddycha, zmienia się w ciągłej modulacji. Chwilami można niemal usłyszeć, że subtelności te dotyczą r贸wnież dynamiki, płynnych sciszeń i zgłośnień - a przecież na tym instrumencie to niemożliwe! Istotne jest r贸wnież to, że kr贸tko brzmiące dźwięki klawesynu zyskują swoje dopełnienie i retoryczną konkluzję w tym, co zawarte pomiędzy nimi - ten czas jest r贸wnież subtelnie odmierzany, ma swoje miejsce i znaczenie w całości miniaturowej formy, buduje przestrzeń, dodaje jej głębi.
Znakomite brzmienie klawesynu to w olbrzymim stopniu zasługa innego mistrza - znanego budowniczego i konserwatora instrument贸w Krzysztofa Kulisa, kt贸ry w ciągu trzech lat (1993-1996) odpowiadał za przygotowanie instrumentu do sesji nagraniowych i z tego zadania wywiązał się doskonale.
Aksamitny, elegancki ton klawesynu został dodatkowo "ozdobiony" przez dołączenie w kilku utworach (zgodnie ze wskaz贸wką kompozytora) innych instrument贸w. W ten spos贸b lista artyst贸w biorących udział w realizacji powiększyła się o Małgorzatę Wojciechowską (flet traverso), Marię Papuzińską-Uss (skrzypce), Marcina Zalewskiego (lira korbowa, viola da gamba) i Liliannę Stawarz (klawesyn). O tym, że był to pomysł znakomity, przekonać się można, słuchając choćby Zakochanego słowika z XIV Ordre, w kt贸rym flet i klawesyn fantastycznie malują wizję gorącej, namiętnej, wypełnionej ptasimi trelami nocy.
Na koniec jeszcze raz przywołam słowa Bohdana Pocieja, kt贸rymi streścił on istotę stylu klawesynowego Fran莽ois Couperina, nadają się bowiem znakomicie r贸wnież do spointowania tego znakomitego fonograficznego dzieła: "wszystkie elementy bogatego i r贸żnorodnego języka doznają tu najwyższego wysubtelnienia; każda jakość elementarna - nieopisanie piękne melodie, klarowna i doskonała harmonia, bogata i zr贸żnicowana faktura - odznacza się sama w sobie najwyższym stopniem wartości".


COUPERIN
Pi膷ces de Clavecin (komplet)
Władysław Kłosiewicz kopia klawesynu N. Blancheta (1737 r.) zbudowana w 1987 roku w pracowni J.C. Neuperta
Polskie Radio PRCD 1575-1587 (2012)

WITOLD PAPROCKI

ROK LVII • NR 8 • 14 KWIETNIA 2013

Mysz w Ruchu


ROK LVII • NR 8 • 14 KWIETNIA 2013


2013r - Terminarz nadsy砤nia materia丑w


Biblioteka narodowa
Oficjalna witryna banku PKO BP

  Wstecz  Do g髍y  Napisz do nas  DrukujSkomentuj

© 2006-2009 Biblioteka Narodowa