Muzyka wsp蟪czesna
Relacje
Opera
Historia
P硑ty
Archiwum Artyku硑 Ksią縦i P硑ty Autorzy Koncerty Prenumerata Reklamy i Og硂szenia Forum Kontakt
Opera  Dwa głosy Zuzanny

  Anna Caterina Antonacci, Fot. B. Kostohryz  
  Anna Caterina Antonacci, Fot. B. Kostohryz  
Nowa propozycja Op茅ra Comique, spektakl La Voix humaine, przygotowany we wsp贸łpracy z Les Th茅芒tres de la Ville de Luxembourg i z Op茅ra Royal de Wallonie, jest swoistym hołdem złożonym dw贸m autorom - Jeanowi Cocteau (tekst) i Francisowi Poulencowi, obu zmarłym pięćdziesiąt lat temu, w 1963 roku. Op茅ra Comique jest miejscem tym bardziej stosownym dla takiego hommage, że właśnie tutaj, zimą 1959 roku, odbyła się prapremiera trag膷die lyrique Poulenca. W nowej inscenizacji dzieło zostało poprzedzone rzadko wystawianym intermezzem Ermanno Wolfa-Ferrariego, Il segreto di Susanna. Ciekawym zbiegiem okoliczności utw贸r włosko-niemieckiego kompozytora miał swoją premierę pięćdziesiąt lat przed premierą Głosu ludzkiego, czyli w 1909 roku, kiedy Schoenberg ukończył r贸wnie słynny jak dzieło Poulenca monodram Erwartung.
Popołudniowe przedstawienie rozpoczął Sekret Zuzanny, wodewilowa historia małżeńskiego spięcia między hrabią Gilem a hrabiną Zuzanną. Tytułowym sekretem jest to, że Zuzanna pod nieobecność męża popala papierosy ze swoim lokajem. Wr贸ciwszy pewnego dnia do niewywietrzonego mieszkania (doskonały efekt dzięki sprawnemu wykorzystaniu oświetlenia scenicznego i niewielkiej ilości sztucznego dymu), hrabia zaczyna podejrzewać małżonkę o zdradę z tajemniczym palaczem. Zaskoczona nieoczekiwanym powrotem męża, Zuzanna gwałtownie zaprzecza, nie chcąc jednocześnie zdradzić źr贸dła dziwnego zapachu w mieszkaniu. Prowadzi to kolejno do burzliwej kł贸tni, następnie zaś do pr贸b zdekonspirowania domniemanego kochanka Zuzanny. Biernym uczestnikiem akcji jest wiecznie uśmiechnięty, wyglądający na lekko podpitego lokaj, w kt贸rego rolę wcielił się doskonale do niej dopasowany tancerz Bruno Danjoux. Jego postać wprowadza w pierwszych minutach opery pewną dwuznaczność, wydaje się bowiem, że to właśnie on wodzi hrabinę na pokuszenie, a być może nawet przyprawia rogi swojemu chlebodawcy. Wartkiej komicznej akcji towarzyszy bardzo sprawnie skonstruowana narracja muzyczna. Wolf-Ferrari nie sili się w niej na żadną oryginalność: można odnieść wrażenie, że mamy do czynienia z kolażowym pastiszem styl贸w r贸żnych kompozytor贸w. Słychać w niej wyraźne nawiązania do dzieł Mozarta, zwłaszcza w kr贸tkim solo fortepianu (w małym kanale Op茅ra Comique zastąpionego pianinem) i w partiach klarnetu. Gdzie indziej trudno oprzeć się wrażeniu, że Wolf-Ferrari niemal cytuje drugi temat z Koncertu e-moll Chopina. Na uwagę zasłużył z pewnością doskonale zorkiestrowany pasaż ze stłumionymi instrumentami smyczkowymi i blaszanymi oraz celestą i drewnem na pierwszym planie. Muzyka Sekretu została wyraźnie pomyślana jako podpora dla rozgrywającej się akcji: już to onomatopeiczna, innym razem wybuchająca w potężnych kulminacjach, odpowiadających emocjom bohater贸w. Pozwoliło to tym lepiej skupić się na warstwie teatralnej przedstawienia, w kt贸rej gra w pełni zaangażowanego Vittorio Prato i Anny Cateriny Antonacci szły w parze z afektami w ich głosach. Finałową scenę poprzedziła urzekająca aria-apoteoza przyjemności palenia (dlaczego żadna z kompanii tytoniowych jeszcze po nią nie sięgnęła?) w wykonaniu hrabiny. Uczty sprezentowanej miłośnikom śpiewu dopełnił miłosny duet, w groteskowo przerysowanym stylu 艜 la Puccini, kiedy Gil odkrywa, że chodziło tylko o palenie, przeprasza Zuzannę za niesłuszne podejrzenia i deklaruje, że od dziś i on zacznie palić.
Po przyjętym entuzjastycznie Il segreto di Susanna (rzadko się zdarza, by audytorium, nagradzając długimi owacjami pierwsze dzieło, już domagało się bisu), przyszła pora na utw贸r o zgoła innym charakterze i ciężarze gatunkowym. Reżyserujący obie opery Ludovic Lagarde połączył je w inteligentny spos贸b, sugerując jednocześnie, że La Voix humaine mogłaby być w pewnym sensie kontynuacją historii pary z intermezza Wolfa-Ferrariego. Po przerwie odnajdujemy bohaterkę tragedii Poulenca w tym samym pomieszczeniu (salonie?), w kt贸rym rozegrała się akcja całego Sekretu. Teraz jednak, dzięki zastosowaniu scany obrotowej, możemy zobaczyć pozostałe części mieszkania, w kt贸rym rozgrywa się dramat - sypialnię, łazienkę i patio. Czy jesteśmy świadkami końca burzliwego związku Zuzanny i Gila? Czy rozmowa telefoniczna Jej z Poulenca to pożegnanie z mężem? Scenograficzny zabieg reżysera m贸głby na to wskazywać. W wywiadzie udzielonym w 1958 roku Poulenc zapowiedział, że La Voix humaine będzie swoistym koncertem na głos żeński i orkiestrę.
W nowej realizacji słowa kompozytora znalazły doskonałe potwierdzenie. Anna Caterina Antonacci, w 2009 roku święcąca triumfy w Op茅ra Comique jako Carmen (nie mylić z nieco mniej udaną Carmen z 2012 w Op茅ra Bastille), po raz kolejny pokazała się z najlepszej strony na scenie przy Place Boieldieu. Ustąpiwszy pola Vittoriowi Prato w Il Segreto, włoska sopranistka przedstawiła w operze Poulenca pełen wachlarz możliwości wokalno-aktorskich. W ciągu czterdziestu minut dowiodła maestrii, jeśli chodzi o spos贸b modelowania głosu i oddawania nim niuans贸w psychologicznych postaci. Antonacci okazała się godną następczynią Denise Duval, tworząc prawdziwie przejmujący i pełen wyrazu dramat, nie zapominając o czytelności tekstu Cocteau.
Wracając jeszcze do sł贸w Poulenca, przyr贸wnujących Głos ludzki do koncertu, trzeba też wspomnieć rolę orkiestry w konstrukcji dramatu. Prowadzona przez Pascala Roph茅 Orchestre Philharmonique du Luxembourg, wykazała się dużą wrażliwością na barwę i wskazane przez kompozytora niuanse dynamiczne. Dzięki temu muzyka stała się r贸wnoprawnym uczestnikiem akcji, budując napięcie dramatyczne i dopowiadając kwestie rozm贸wcy znajdującego się po drugiej stronie łącza telefonicznego. Poulenc wielokrotnie podkreślał wagę ciszy w swoim dziele, spos贸b zaś w jaki Roph茅 poprowadził całość, zaakcentował trzy rodzaje ciszy w operze: kiedy milknie orkiestra, kiedy milknie głos oraz ciszę absolutną, w czasie pauz generalnych.
Paryska Op茅ra Comique po raz kolejny pozwoliła nam wysłuchać doskonałego wykonania, tym razem dw贸ch ważnych utwor贸w. Dała nam też szansę zapoznania się z nieco zapomnianym intermezzem Wolfa-Ferrariego, kt贸re nie miało tyle szczęścia co La Voix humaine. Co warte podkreślenia, zabieg ten w pełni się opłacił, pozwolił bowiem odkryć zupełnie przyzwoity utw贸r i naprawdę dobrze się zabawić przed wysłuchaniem klasyka Poulenca. Taka strategia umożliwia stałe poszerzanie repertuaru operowego, co w przypadku dzieł rzadkich jest możliwe tylko pod warunkiem, że ich interpretacje stoją na bardzo wysokim poziomie. Już się cieszę na kolejne wycieczki w nieznane.


Francis Poulenc La Voix humaine/Ermanno Wolf-Ferrari Il Segreto di Susanna. Kierownictwo muzyczne: Pascal Roph茅, reżyseria: Ludovic Lagarde, scenografia: Antoine Vasseur, kostiumy: Fanny Brouste. Premiera w Op茅ra Comique w Paryżu 17 marca 2013.
STANISŁAW SUCHORA

ROK LVII • NR 9 • 28 KWIETNIA 2013

Mysz w Ruchu


ROK LVII • NR 9 • 28 KWIETNIA 2013


2013r - Terminarz nadsy砤nia materia丑w


Biblioteka narodowa
Oficjalna witryna banku PKO BP

  Wstecz  Do g髍y  Napisz do nas  DrukujSkomentuj

© 2006-2009 Biblioteka Narodowa