Muzyka wsp蟪czesna
Relacje
Opera
Historia
P硑ty
Archiwum Artyku硑 Ksią縦i P硑ty Autorzy Koncerty Prenumerata Reklamy i Og硂szenia Forum Kontakt
Opera  Ogr贸d wspomnień

  Claron McFadden (Marinus), Roderick Williams (Toby Kramer), Katherine Manley (Zenny Briggs), Fot. Mike Hoban  
  Claron McFadden (Marinus), Roderick Williams (Toby Kramer), Katherine Manley (Zenny Briggs), Fot. Mike Hoban  
Z wielkim zainteresowaniem oczekiwano Sunken Garden, nowej wideoopery Michela Van der Aa, powstałej na zam贸wienie English National Opera i wystawionej w Barbican Theatre (kolejne wykonania na Holland Festival, Festival Luminato w Toronto i w Operze Lyońskiej). Prawykonanie jednak trochę rozczarowała. Holenderski tw贸rca po raz pierwszy nie napisał tekstu sam, lecz zwr贸cił się do Davida Mitchella, angielskiego pisarza dobrze znanego dzięki kilku powieściom, jak Cloud Atlas, r贸wnież autora libretta do wystawionej w roku 2010 opery Wake Klaas de Vriesa.
W "tajemnym misterium" (określenie kompozytora) protagonistą jest filmowiec Toby Kramer (Roderick Williams, baryton), kt贸ry kręci film o zaginięciu pewnego inżyniera-informatyka nazwiskiem Simon Vines. Film ten jest sponsorowany przez fundację mecenas Zenny Briggs (Katherine Manley, sopran). Z fragment贸w już nakręconych, z rozm贸w z przyjaci贸łmi i krewnymi Simona (eksmałżonka Ally, gospodyni domu Mrs. Wales, przebywający w szpitalu psychiatrycznym przyjaciel Sadaqat - role m贸wione, powierzone aktorom) Toby wyciąga wniosek, że młody inżynier został porwany wraz z Amber Jacquemain, swoją dziewczyną. Od tego momentu akcja przeplata się z marzeniami sennymi i staje się coraz bardziej surrealistyczna.
Wł贸cząc się po peryferiach miasta, Toby natrafia na niezwykłą świetlistą bramę. Przechodzi przez nią i nagle zostaje przeniesiony do zatopionego ogrodu, gdzie odkrywa zamrożone postacie Simon i Amber (cyfrowe wizerunki i zarejestrowane głosy Jonathana McGoverna i Kate Miller-Heidke, australijskiej gwiazdy pop). Spotyka także tajemniczą, podobną do anioła Marinus (sopranistka Claron McFadden), kt贸ra wyjawia Toby'emu, że ogr贸d ten jest pomysłem Zenny, kobiety, kt贸ra żyje od wielu wiek贸w (niczym Emilia Marty w Sprawie Makropulos) i pragnie osiągnąć nieśmiertelność dzięki energii uzyskanej z myśli i wspomnień ludzi uwięzionych w ogrodzie i przemieniających się w larwy; także Simon i Amber opowiadają tu traumatyczne wydarzenia z własnej przeszłości. Interwencja Toby'ego i Marinus sprawia jednak, że ogr贸d ulega zniszczeniu. Toby ucieka w ostatniej chwili przez pionowe jezioro - granicę świata realnego, lecz okazuje się, że przybrał ciało Zenny.
Treść jest tajemnicza i pogmatwana, z elementami kryminału i thrillera science-fiction - kompozytor-reżyser przyznaje się do inspiracji filmami Davida Lyncha i Michaela Haneke. Akcja rozgrywa się na trzech poziomach narracyjnych (poszukiwanie zaginionych os贸b, realizacja filmu i zatopiony ogr贸d jako miejsce na drodze między życiem a śmiercią - podobnie jak "stacja" w operze After Life), przechodzi od rzeczywistości fizycznej do wirtualnej, podejmuje obsesyjne zainteresowanie holenderskiego tw贸rcy tematem samotności, izolacji jednostki w dobie internetu. Podobnie jak w jego trzech poprzednich operach (One, 2002; After Life, 2006; The Book of Disquiet, 2008) w tej r贸wnież odnajdujemy wyrafinowane interakcje między żywym wykonaniem i projekcjami wideo - połączenie, kt贸re stało się poniekąd znakiem firmowym Michela Van der Aa. Wielka r贸żnorodność użytych gatunk贸w filmu - od dokumentu i wywiadu do abstrakcyjnego wideo - wraz z piękną scenografią i światłami (Theun Mosk), z wideo w 3D (tylko w scenie końcowej z zatopionym ogrodem i bujną roślinnością sfilmowaną w ogrodzie botanicznym "Eden Project" w Kornwalii) doskonale wsp贸łgrała z surrealistyczną akcją. Duże wrażenie zrobiła techniczna perfekcja, z jaką wyreżyserowano wsp贸łdziałanie postaci na scenie (Toby, Zenna, Marinus) z postaciami wirtualnymi, kt贸re śpiewały w obrazach wideo (Simon i Amber) - łączyły się one w scenach zbiorowych z akompaniamentem orkiestry na żywo.
Bogactwo element贸w wizualnych nie zdołało jednak ukryć niedostatk贸w dramaturgicznych: efekty specjalne, pirotechnika oraz zawikłana i fantastyczna akcja nie przysłoniły wrażenia, że opera nie osiągnęła tego poziomu dramatycznej intensywności i nowoczesności, co w After Life. Koncepcja utworu jest dosyć tradycyjna: z recytatywami, ariami i scenami zespołowymi, r贸wnież muzyka wydaje się dość monotonna. Van der Aa, najwyraźniej pragnąc zdobyć szerszą publiczność, w znacznym stopniu zrezygnował ze specyficznej dla jego stylu wirtuozowskiej szorstkości, kt贸ra w One przyjęta została niemal jak objawienie, dążył natomiast do melodyjności i wyrazowej jednoznaczności. Aby uczynić tekst maksymalnie zrozumiałym, mocno uprościł linie melodyczne, przez co partie solist贸w stały się banalne: z nudnymi recytatywami, długimi dialogami bez jakiegokolwiek wigoru, fragmentami m贸wionymi - stereotypowe rozwiązania nie pozwoliły na prawdziwe zr贸żnicowanie charakter贸w postaci. Partie instrumentalne i elektronika zdradzają łatwo rozpoznawalne cechy stylu kompozytora: powtarzanie złożonych wzor贸w rytmicznych, nagle przerywany wzrost napięcia - lecz nie ożywiły dostatecznie całości, choć dyrygent Andr茅 de Ridder robił, co m贸gł. Inaczej niż w poprzednich operach Van der Aa starał się łączyć rozmaite style (sięgając też do popu, muzyki house, techno, disco), mimo to brzmienie całości okazało się bezbarwne i nie tak kalejdoskopowo oryginalne jak to, kt贸re poznaliśmy w innych jego utworach.


Michel van der Aa Sunken Garden. Kierownictwo muzyczne: Andr茅 de Ridder, reżyseria: Michel van der Aa, scenografia: Theun Mosk. Premiera w English National Opera w Londynie 12 kwietnia 2013.
GIANLUIGI MATTIETTI (tłum. Krzysztof Kwiatkowski)

ROK LVII • NR 13 • 23 CZERWCA 2013

Mysz w Ruchu


ROK LVII • NR 13 • 23 CZERWCA 2013


2013r - Terminarz nadsy砤nia materia丑w


Biblioteka narodowa
Oficjalna witryna banku PKO BP

  Wstecz  Do g髍y  Napisz do nas  DrukujSkomentuj

© 2006-2009 Biblioteka Narodowa