Muzyka wsp蟪czesna
Relacje
Opera
Historia
P硑ty
Archiwum Artyku硑 Ksią縦i P硑ty Autorzy Koncerty Prenumerata Reklamy i Og硂szenia Forum Kontakt
Opera  Pośmiertna kolacja

  Kai Wessel (Pielęgniarz), Otto Katzameier (Thomas) i Wolfgang Newerla (Matthias), Fot. Wolfgang Runkel  
  Kai Wessel (Pielęgniarz), Otto Katzameier (Thomas) i Wolfgang Newerla (Matthias), Fot. Wolfgang Runkel  
Dwa lata temu w Rokokotheater w Schwetzingen gorąco przyjęto prapremierę Bluthaus - opery Georga Friedricha Haasa do libretta H盲ndla Klausa - ponurej historii opowiedzianej w formie kroniki zdarzeń, obfitującej w akty kazirodztwa, w zab贸jstwa, samob贸jstwa i zjawy, z muzyką gęstą i bardzo emocjonalną. W maju, w tym samym teatrze, w koprodukcji z Badischer Staatstheater z Karlsruhe i Tiroler Landestheater z Innsbrucku, Haas i Klaus pokazali kolejny owoc swojej wsp贸łpracy: Thomas to także opera mroczna i poruszająca, ukazująca granicę między życiem a śmiercią i związki śmierci z miłością. W por贸wnaniu z Bluthaus warstwa muzyczna utworu wydaje się bardziej statyczna, jakby zawieszona, chyba bliższa Melancholii, wcześniejszej operze austriackiego kompozytora.
Protagonistą opery jest Thomas (w tej roli wystąpił niezwykle ekspresyjny baryton Otto Katzameier, niemal zawsze obecny w przedstawieniach Haasa), kt贸ry w upalny sierpniowy dzień odwiedza w szpitalu swego umierającego przyjaciela Matthiasa (baryton Wolfgang Newerla). Wraz z pielęgniarzem Michaelem (kontratenor Kai Wessel) przekazuje mu ostatnie pocieszenie i zwilża suche wargi; Michael umiera. Doktor D眉rer (kontratenor Daniel Gloger z Neue Voklasolisten) wypisuje świadectwo zgonu, jego asystent Dominik odłącza cewniki, pielęgniarki Agnes i Jasmin (znakomite Raminta Babickaite i Ruth Weber) myją zwłoki, Frau Fink z zakładu pogrzebowego (żywiołowa Sarah Wegener) czesze je i ubiera, wykazując przy tym żywe zainteresowanie Thomasem, kt贸ry odpycha ją zniesmaczony. Wszyscy odchodzą, Thomas zostaje w pokoju sam, i wtedy przyjaciel się budzi: m贸wi, że jest głodny. Thomas każe przynieść dwa talerze zupy. Obaj jedzą z wielkim apetytem, ciesząc się sobą nawzajem.
Na muzykę opery składają się szerokie harmonie spektralne, długie wiązki dźwięk贸w z metalicznymi przebłyskami; w zespole dominują instrumenty szarpane (harfa, cytra, klawesyny, gitary i mandoliny), kt贸re w połączeniu z dźwiękami perkusji i akordeonu tworzą delikatną, powabną tkankę w finezyjnej interpretacji muzyk贸w pod dyrekcją Michela Galante. Na tym tle, pozbawionym w zasadzie większego napięcia dramatycznego, rozpościerają się linie wokalne - dość melodyjne mimo fragmentaryczności tekstu - zbudowane z zazębiających się fraz, ujęte w fakturach raczej odległych od gęstych kontrapunkt贸w w Bluthaus, mocno zr贸żnicowane, żeby wyraźniej podkreślić charakter postaci. Nie zabrakło też element贸w naturalistycznych, jak amplifikowany oddech Matthiasa zmieszany ze złowrogimi uderzeniami w gongi, kt贸ry niczym uwertura towarzyszy zajmującym miejsca słuchaczom, oraz cytat z arii "Che far艌 senza Euridice", rozbrzmiewający w chwili, gdy Thomas pozostaje sam na sam ze zmarłym przyjacielem.
Reżyserująca przedstawienie Elisabeth Gabriel uwypukliła r贸żnorodność stan贸w emocjonalnych i rozmaitość sytuacji zawartych w opowieści: zwykłe gesty obu pielęgniarek poddała swoistej choreografii, podkreśliła groteskowe cechy postaci D眉rera i niewczesnych awans贸w Frau Fink, wsp贸lną kolację przyjaci贸ł ukazała jako ostatnie chwile intymności. Całość rozgrywa się w aseptycznym otoczeniu, wśr贸d białych ścian oświetlonych neonowymi lampami, z tłem, kt贸re zależnie od okoliczności stawało się przeszkloną ścianą z widokiem na szpital bądź ekranem z wyświetlanym czarno-białym obrazem zwłok, zdjęciami rentgenowskimi bądź poetyckimi widokami przyrody, kt贸re towarzyszą idylli przyjaci贸ł nad parującą zupą (wideo Hety Multanen). Wszystko to tworzy obraz świata zimnego i okrutnego, kt贸ry ocieplić może tylko miłość - "jedyna możliwa forma transcendencji i duchowości" (z komentarza reżyserki).
Festiwal w Schwetzingen poświęcił muzyce Hasa jeszcze kilka koncert贸w - wśr贸d nich wyr贸żniło się zwłaszcza piękne wykonanie In Vain przez Orkiestrę Radia w Stuttgarcie pod dyrekcją Jonathana Stockhammera. Monumentalny utw贸r na 24 instrumenty z roku 2000 to godzina fascynujących, hipnotycznych metamorfoz, tworzących olbrzymie napięcie dźwiękowych spirali w gęstym uporządkowaniu skali temperowanej, układ贸w mikrotonowych i spektralnych, przyspieszeń i zwolnień (niekiedy dyskretnie podkreślanych przyciemnieniem i rozjaśnieniem oświetlenia sali), cudownych progresji zmierzających do przenikliwych klaster贸w, mas dźwięk贸w rozpływających się w szybkich i płynnie opadających pochodach skalowych. Prawdziwe arcydzieło!



Georg Friedrich Haas Thomas. Kierownictwo muzyczne: Michel Galante, reżyseria: Elizabeth Gabriel, scenografia: Vinzenz Gertler. Premiera w Rokokotheater w Schwetzingen 24 maja 2013.
GIANLUIGI MATTIETTI (tłum. Krzysztof Kwiatkowski)

ROK LVII • NR 14 • 7 LIPCA 2013

Mysz w Ruchu


ROK LVII • NR 14 • 7 LIPCA 2013


2013r - Terminarz nadsy砤nia materia丑w


Biblioteka narodowa
Oficjalna witryna banku PKO BP

  Wstecz  Do g髍y  Napisz do nas  DrukujSkomentuj

© 2006-2009 Biblioteka Narodowa