Muzyka wsp蟪czesna
Relacje
Opera
Historia
P硑ty
Archiwum Artyku硑 Ksią縦i P硑ty Autorzy Koncerty Prenumerata Reklamy i Og硂szenia Forum Kontakt
P硑ty  CANTRIX

W tym roku przypada okrągła 900 rocznica podpisania przez papieża Paschalisa II bulli "Pie postulatio voluntatis" zatwierdzającej regułę Zakonu Szpitalnik贸w, powszechnie nazywanych kawalerami maltańskimi. Od początku działaniom misyjnym zakonu, skupionym na pomocy ubogim i chorym oraz doskonaleniu duchowości, patronuje Jan Chrzciciel, jeden z najważniejszych świętych religii chrześcijańskiej, prorok i pustelnik, kt贸ry udzielił chrztu Jezusowi w wodach Jordanu. Z wizerunkiem świętego Jana w średniowiecznym repertuarze monastycznym związana jest najnowsza płyta zespołu Peregrina, kt贸ry w oryginalny spos贸b uczcił jubileusz Rycerzy Białego Krzyża, przybliżając nam - zupełnie nieznane i niedoceniane - muzyczne dziedzictwo żeńskiego odłamu tego zgromadzenia.
Podstawę sp贸jnego, a przy tym zr贸żnicowanego programu nagrania stanowią śpiewy liturgiczne zaczerpnięte z procesjonarza, kt贸ry powstał na przełomie XIV i XV wieku w klasztorze si贸str joannitek Santa Maria de Sigena, w p贸łnocno-wschodniej Hiszpanii. To jeden z kluczowych i najbardziej zasłużonych żeńskich konwent贸w szpitalnik贸w, ufundowany przez kr贸lową Sanchę Kastylijską (c贸rkę śląskiej księżniczki Ryksy i cesarza Alfonsa VII) pod koniec XII stulecia. Z procesjonarza z Sigeny zesp贸ł Agnieszki Budzińskiej-Bennett wykonuje na płycie sześć utwor贸w (werset allelujatyczny oraz pięć responsori贸w, w tym jedno - co rzadkość - rymowane) poświęconych Janowi Chrzcicielowi oraz jego rodzicom, świętym Elżbiecie i Zachariaszowi. Monofoniczne śpiewy pobożnych panien z Sigeny zestawione są z kompozycjami wielogłosowymi wybranymi z Kodeksu Las Huelgas. Rękopis 贸w, będący jednym z najważniejszych źr贸deł repertuaru szkoły Notre Dame, pochodzi z konwentu cystererek, powołanego do życia przez Alfonsa VIII, bratanka kr贸lowej Sanchy, na rok przed ufundowaniem domu zakonnego w Sigenie.
Wczesna polifonia z Las Huelgas, osnuta wok贸ł kluczowej dla tego nagrania postaci Jana Chrzciciela, obejmuje dwa motety oparte na tenorze zapożyczonym ze śpiewu Alleluia "Inter natos mulierum", trzy tropy do Benedicamus i długotrwałą sekwencję "Helisabeth Zacharie" z opisem żywota świętego Jana. Ciekawym i logicznym uzupełnieniem fonograficznego projektu Peregriny są także motety z kręg贸w szkoły Notre Dame, oraz dwie prosae akwitańskiej proweniencji. Z muzyką południowej Francji powiązane są r贸wnież zawarte na płycie kompozycje dw贸ch prowansalskich trubadur贸w - Peire Vidala, goszczącego na dworze Sanchy Kastylijskiej, i Rostainha Berenguiera z Marsylii, rycerza zakonu szpitalnik贸w.
W interpretacji średniowiecznego śpiewu kościelnego niezwykle ważny jest spos贸b wydobywania dźwięk贸w, rytmiczna swoboda i stosowanie ozdobnik贸w. We wszystkich tych trzech obszarach Peregrina zasługuje na najwyższe uznanie, dowodząc solidnego naukowego zaplecza i ugruntowanego obeznania z praktyką wykonawczą stylu jedno- i wielogłosowego wiek贸w średnich. Zesp贸ł osiąga zwarte brzmienie, przykuwające uwagę piękną, świetlistą barwą głos贸w, bez wrażenia przesilonej emisji. Chorałowa monodia z Sigeny brzmi prosto i bezpretensjonalnie, a za sprawą skupionego, oszczędnie zdobionego melizmatami śpiewu nabiera medytacyjnego charakteru i sensualnej delikatności, o czym świadczą choćby responsoria "Descendit angelus" albo "Ingresso Zacharia".
Konwencja wykonawcza ulega zmianie wraz ze zmianą repertuaru - polifonii akwitańskiej i paryskiemu organum, zwłaszcza śpiewom z Las Huelgas towarzyszy dużo większe artystyczne zaangażowanie i emocjonalna swoboda, co w żadnym stopniu nie wpływa na kunszt i finezję, szczeg贸lnie w realizowaniu ozdobnik贸w. Najpiękniej brzmią śpiewy takie jak trop "Hic est enim precursor", prosa "Adsit Iohannes Baptista" czy motet "Mulier misterio", kt贸re przez obfitość ozdobnego kontrapunktu bądź zastosowanie szerokiej skali łączą dawny śpiew z uduchowieniem i zmysłowością zarazem. Z dużą powściągliwością wykorzystane zostało średniowieczne instrumentarium (dzwonki, harfa, viella), przydające śpiewowi kolor贸w i potęgujące wrażenie przestrzenności. Godnym uwagi urozmaiceniem okazują się także utwory trubadur贸w, zwłaszcza miłosna skarga Peire'a Vidala, kt贸ra w interpretacji Mathiasa Spoerry wprowadza do nagrania melancholijno-poetycki nastr贸j.
Rozmaite płyty z muzyką wiek贸w średnich, kt贸rych mamy pod dostatkiem, zdążyły nas już utwierdzić w przekonaniu, że r贸żnorodność panująca w muzyce tej epoki wymyka się jakiemukolwiek jednolitemu modelowi interpretacyjnemu. Znakomite wykonanie zespołu Agnieszki Budzińskiej-Bennett w udatny spos贸b wydobywa ową barwną r贸żnorodność z pozornie monotonnego i "bezcielesnego" repertuaru mniszek prowadzonych przez tytułową cantrix (kobietę kantora) i z pewnością nie pozostanie bez wpływu na nasze estetyczne postrzeganie średniowiecza.


CANTRIX
Medieval Music for St. John the Baptist from the Royal Convents of Sigena (Hospitallers) and Las Huelgas (Cistercians)
Ensemble Peregrina, kier. art. Agnieszka Budzińska-Bennett
Raumklang RK 3204 (2013)

ROK LVII • NR 15 • 21 LIPCA 2013

Mysz w Ruchu


ROK LVII • NR 15 • 21 LIPCA 2013


2013r - Terminarz nadsy砤nia materia丑w


Biblioteka narodowa
Oficjalna witryna banku PKO BP

  Wstecz  Do g髍y  Napisz do nas  DrukujSkomentuj

© 2006-2009 Biblioteka Narodowa