Muzyka wsp蟪czesna
Relacje
Opera
Historia
P硑ty
Archiwum Artyku硑 Ksią縦i P硑ty Autorzy Koncerty Prenumerata Reklamy i Og硂szenia Forum Kontakt
Muzyka wsp蟪czesna  Akustyczne vs. koncepcyjne

Festiwal "Instalakcje", Nowy Teatr w Warszawie, 8-9 czerwca

  JAGODA SZMYTKA, <i>Handplay in Wunderkammer. Laboratory, organ under construction </i>, Fot. Jagoda Szmytka  
  JAGODA SZMYTKA, Handplay in Wunderkammer. Laboratory, organ under construction , Fot. Jagoda Szmytka  
Muzyka oraz sztuka dźwięku po rewolucji cyfrowej rozwija się, z grubsza biorąc, r贸wnolegle w dw贸ch kierunkach. Cyfrowy dźwięk oderwany od swego źr贸dła, mocno stechnicyzowany, sprowadzony do komputerowego sampla, do kt贸rego wydobycia wystarczy kliknięcie myszką, aktualizuje swą tożsamość w akustyce materiał贸w, z jakich wykonane są tradycyjne instrumenty muzyczne oraz w sposobach ich mechanicznego pobudzania, kt贸re ma swoiście uwodzicielski, cielesny czar. Ten sam cyfrowy dźwięk dąży zarazem silnie poza rzeczywistość czysto muzyczną, do realnego świata, kt贸ry chce komentować. Przestrzenią owej krytyki są zwykle nowe media, ich możliwości i ograniczenia, a także wpływ technologii na relacje społeczne i charakter zachodzących zmian.
To, co akustyczne, fizyczne, przestrzenne, rzeźbiarskie, architektoniczne i cielesne przeciwstawia się temu, co konceptualne, dyskursywne, odcieleśnione, zacierające granicę między rzeczywistym a wirtualnym. Obie tendencje spotkały się na Festiwalu "Instalakcje", organizowanym przez Nowy Teatr, a zaprogramowanym przez Wojtka Blecharza przy wsparciu Pawła Mykietyna. W drugi czerwcowy weekend, w surowej i malowniczej Hali Warsztatowej przy ul. Madalińskiego - nowej siedzibie Teatru - pokazane zostały instalacje muzyczne, odbyły się performanse oraz koncert.
Do artyst贸w eksplorujących cielesność dźwięku należy performerka Marianthi Papalexandri-Alexandri, Greczynka z Berlina. Jej instalacja-instrument Untitled II (2010) wykorzystywała tak proste materiały, jak r贸żnej wielkości akrylowe cylindry, nylonowe nitki, kalafonia i ruchome pręty. Rozłożone na blacie, elementy te dały interesującą wizualnie rzeźbę; artystka wygenerowała z nich także intrygujące dźwięki: kontrolując napięcie nitek oraz zasłaniając dłonią wzmacniające dźwięki cylindry-rezonatory, zaimprowizowała rozwiniętą muzycznie kompozycję.
Prosty mechanizm, tanie materiały oraz płynąca z nich siła poetyckiego wyrazu cechowały też instalację Zimouna, artysty ze Szwajcarii. W gł贸wnej przestrzeni Hali Warsztatowej stanął sporych rozmiar贸w obiekt z kartonowych kub贸w, do kt贸rego można było wejść. Wewnątrz czekał kontrolowany chaos dźwięk贸w wytwarzanych przez około sto mechanicznie poruszanych (za pomocą małych silniczk贸w) i zamocowanych na prętach piłeczek, uderzających w pudła miarowo, choć każde w innym rytmie. Wrażenia słuchowe - permanentne polirytmie, subtelnie zr贸żnicowane brzmienie delikatnych, miękkich muśnięć i zdecydowanych uderzeń - spotykały się tu z wrażeniami wizualnymi, kt贸re są nieodłącznym elementem poetyki brzmiących rzeźb Zimouna.
W instalacji Handplay in Wunderkammer. Laboratory, organ under construction (2012) Jagoda Szmytka skupiła się z kolei na akustycznych właściwościach chordofon贸w, wynikających z ich budowy. Wykorzystując rezonans wsp贸łczulny - przekazywanie sobie między ciałami akustycznymi drgań - niejako ożywiła instrumenty. Zawieszając pod sufitem skrzypce, alt贸wkę, wiolonczelę oraz trzy gitary, stawiając na środku fortepian, potraktowała je jak głośniki, wzmacniające siłą swych naturalnych możliwości sygnały elektroakustyczne emitowane bezpośrednio do ich korpus贸w, a będące de facto dźwiękowym DNA każdego z nich.
Tytuł instalacji Szmytki sugerował jej osobliwy, laboratoryjny charakter, kt贸rego elementem jest "gra rąk". Performans izraelskiej artystki Sivan Cohen Elias Alukot. Choreografia na ręce i dźwięki perkusyjne na drewnianej powierzchni (2011) opierał się jednoznacznie na gestach. Surowe brzmienie uderzania w drewnianą płytę, drapania paznokciami, przesuwania po niej ręką, kwadratową płytką lub grzechotania wypiętymi i poskręcanymi strunami łączyło się z elementami przypominającymi sztuki walki, magiczny rytuał lub skodyfikowany języka ciała.
Na przeciwległym biegunie tej tendencji znajdowały się konceptualne filmy muzyczne Johannesa Kreidlera, niemieckiego kompozytora i performera. Music Charts (2009) to upiornie humorystyczny komentarz do światowego kryzysu finansowego, interpretujący wskaźniki giełdowe jako banalne melodie pop z kiczowatym podkładem syntezatorowym. Kinetic Studies (2011) to z kolei przezabawny, krytyczny komentarz do "nowej muzyki" oraz jej środk贸w z perspektywy nowych medi贸w i ich możliwości. Będący filmową dokumentacją niecodziennego przedsięwzięcia Produkt Placement (2008) ukazuje zaś absurdalną bezradność instytucji ochrony praw autorskich wobec komputera. Kreidler, chcąc zarejestrować w GEMA utw贸r trwający 33 sekundy i zawierający 70200 cytat贸w, musiał przywieźć wynajętą ciężar贸wką do jej siedziby tony formularzy.
Jedyny koncert na "Instalakcjach" - występ belgijskiego zespołu Nadar z monograficznym programem złożonym z kompozycji belgijskiego kompozytora Stefana Prinsa - r贸wnież miał silny rys konceptualny, choć nie rezygnował ze środk贸w typowo muzycznych. Bez wątpienia był on kulminacją festiwalu, mimo iż poprzedniego dnia wielkie emocje wzbudziło wykonanie na powietrzu Branches Johna Cage'a przez wszystkich chętnych na instrumentach pochodzenia roślinnego (pory, kaktusy, orzechy, cebule i in.), pod przewodnictwem Blecharza.
Nadar komponuje programy koncert贸w bardzo starannie i zwykle szuka koncepcyjnej sp贸jności; chętnie rozszerza środki wykonawcze o nowe media, eksperymentuje z formą obcowania z muzyką, przekształcając koncerty w zjawiskowe spektakle, kt贸re oddziałują na wiele zmysł贸w. Sprzyja temu multimedialna muzyka Stefana Prinsa, kt贸ry - poza Johannesem
Kreidlerem i Simonem Steenem-Andersenem - niejako wsp贸łtworzy oryginalne brzmienie zespołu. Nadar to bowiem formacja pokoleniowa, przeciwstawiająca swe zaangażowanie i repertuar rutynie, skostnieniu i brakowi otwartości na młodą muzykę wielu starszych i sławnych formacji wykonujących nową muzykę. Umiejętności zespołu z Belgii doceniono już między innymi na festiwalach w Donaueschingen, Darmstadcie, Oslo.
Należący do tej grupy Stefan Prins to tw贸rca niezwykle błyskotliwy. Jego muzyka - wykorzystująca w bardzo inteligentny spos贸b (choć inaczej niż Kreidler) możliwości medi贸w elektronicznych - niesie krytyczny potencjał, nade wszystko jest barwna, pomysłowa, operuje niepowtarzalnym idiomem dźwiękowym, afirmuje swoje środki, emanuje witalnością i zaskakuje formalnymi pomysłami. Wykonane w Warszawie solowe Piano Hero #1 i #2 oraz kameralne Fremdk枚rper #1 i Generation Kill - offspring 1 dały wyobrażenie o umiejętnościach i fantazji Prinsa, kt贸ry w Polsce jest praktycznie nieznany (podobnie jak Simon Steen-Andersen i Johannes Kreidler, choć to obecnie najgorętsze nazwiska na muzycznej "giełdzie"). Licznie przybyli słuchacze - blisko trzysta os贸b - reagowali żywiołowo, co dowodzi spełnienia komunikacyjnych ambicji kompozytora, dla kt贸rego muzyka jest czymś więcej niż logicznie uporządkowanym następstwem dźwięk贸w: jest przestrzenią refleksji.
Koncert, jak i zresztą cały festiwal "Instalakcje", przyni贸sł to, czego ostatnio brakowało choćby na "Warszawskiej Jesieni", skoncentrowanej na klasykach awangardy, moderny i postmoderny - mianowicie skondensowaną dawkę wsp贸łczesności, sztuki operującej nowym językiem, nowymi treściami i formami. Muzyka ta znalazła dla siebie odpowiednie miejsce i publiczność Nowego Teatru. Tym samym festiwal, kt贸ry w tym roku miał dopiero drugą odsłonę, wyraźnie określił swoją tożsamość: poszukiwanie poprzez muzykę i dźwięk istotnych kontekst贸w refleksji, programowe reorganizowanie przestrzeni i sposob贸w słuchania oraz namysł nad środkami artystycznymi.
Rzeczywistość po rewolucji cyfrowej jest też wyzwaniem dla festiwali - nie wystarczy dziś zestawić obok siebie kilka r贸żnych utwor贸w, trzeba zbudować silną i koncepcyjnie przekonującą całość. Tw贸rcom "Instalakcji" to się udało.
MONIKA PASIECZNIK

ROK LVII • NR 15 • 21 LIPCA 2013

Mysz w Ruchu


ROK LVII • NR 15 • 21 LIPCA 2013


2013r - Terminarz nadsy砤nia materia丑w


Biblioteka narodowa
Oficjalna witryna banku PKO BP

  Wstecz  Do g髍y  Napisz do nas  DrukujSkomentuj

© 2006-2009 Biblioteka Narodowa