Muzyka wsp蟪czesna
Relacje
Opera
Historia
P硑ty
Archiwum Artyku硑 Ksią縦i P硑ty Autorzy Koncerty Prenumerata Reklamy i Og硂szenia Forum Kontakt
Recenzje  Muzyka w Przemyślu

Towarzystwo Muzyczne w Przemyślu należy do najstarszych na ziemiach polskich, za datę utworzenia przyjęto rok 1862. Ukazała się właśnie publikacja jubileuszowa na 150-lecie - antologia tekst贸w r贸żnych w formie i treści. Wedle pierwszego statutu Przemyskiego Towarzystwa Muzycznego z 1869 roku, celem jego było "rozbudzanie i podniesienie ducha muzycznego". Piękny cel! Spełniał się poprzez realizację koncert贸w i prowadzenie Szkoły Muzycznej (1878-1902). Bywały gorsze lata, ale w tych lepszych orkiestra Towarzystwa i jego ch贸ry wykonywały oratoria, m.in. Paulus Mendelssohna (1891), Widma Moniuszki (1908, 1928), czy Pielgrzymka R贸ży Schumanna (1933), symfonie Beethovena i Brahmsa, poematy symfoniczne Karłowicza i Dworzaka. Z dyrygent贸w najdłużej bodaj kładł na tym polu zasługi Leon Edward Jurczyński.
W szkicu Anny Sienkiewicz, starannie przeprowadzona kwerenda prasowa z wypisami z "Sanu", "Gazety Przemyskiej", "Ziemi Przemyskiej", "Tygodnika Przemyskiego", "Orkiestry" (miesięcznik 贸w redagował J贸zef Koffler) przynosi wiele interesujących fakt贸w. Oto "majętny obywatel" Paweł Tyszkowski, poseł Sejmu Krajowego Galicji, jako "lubownik muzyki" utrzymywał w swoich dobrach nadworną kapelę. Na kierownika muzycznego PTM pr贸bowano zwerbować... Oskara Kolberga (za "600 złotych reńskich rocznie"). W roku 1916 otwarto przy kościele salezjan贸w Szkołę Organistowską, zamkniętą ("brutalnie", pisze autorka) w 1963; chlubiła się takimi absolwentami, jak Feliks Rączkowski i ks. Tadeusz Przybylski. Występowali w Przemyślu na koncertach Feliks Nowowiejski, Ada Sari, Adam Didur, Loda Halama, Hanka Ordon贸wna i... Artur Rubinstein (w Kasynie Garnizonowym). W mieście istniało kilka ch贸r贸w, każdy pułk miał własną orkiestrę, podobnie kolejarze i szkoły, z kt贸rych rozmuzykowaniem wyr贸żniało się III Gimnazjum męskie na Zasaniu. W Drugiej Rzeczypospolitej naturalne zaplecze dla życia muzycznego Przemyśla stanowił Lw贸w.
Po wojnie PTM z energią dźwigało się do życia. Gęste kalendarium koncert贸w z lat 1944-1949 budzi podziw. Nasiliła się nawiązana jeszcze przed wojną wsp贸łpraca z ważnym w dziejach polskiego teatru Towarzystwem Dramatycznym Fredreum rezydującym na Zamkowym Wzg贸rzu; nota kronikarska i zamieszczone fotografie niosą pamiątkę przedstawień operetek K谩lm谩na (Manewry jesienne z Barbarą Kostrzewską, 1935), Zellera, Schuberta/Bert茅go (Domek trzech dziewcząt) oraz wodewili Kurpińskiego (Zamek na Czorsztynie, 1946, z Zofią Charłampowicz-Chwojkową, cenioną potem solistką Opery Poznańskiej), także Bogusławskiego/Stefaniego (Krakowiacy i G贸rale). Potem nie raz Ch贸r PTM występował z orkiestrą Państwowej Filharmonii im. Artura Malawskiego w Rzeszowie. Szczeg贸lna bliskość, a nawet unia personalna poczęła łączyć PTM z Państwową Szkołą Muzyczną (od 1954 I stopnia, od 1968 - Szkołą II stopnia). W latach siedemdziesiątych na przykład prezesem i dyrektorem był Alojzy Kłopoczek, pedagog aktywny następnie w r贸żnych miastach Południa Polski, i wybitny etnomuzykolog, profesor Uniwersytetu w Cieszynie. Powstała też pod egidą PTM sieć ognisk artystycznych, muzycznych i baletowych w kilkunastu miejscowościach regionu.
PTM użytkowało wtedy przyznany mu dawny Teatr Żydowski, z obszerną salą koncertową. Kres tej siedziby rozpaczliwie był smutny. Budynek w latach osiemdziesiątych popadał w ruinę, ale jeszcze przed przeprowadzką do lokalu zastępczego, przechowywano w nim kompletowaną przez wiek bibliotekę muzyczną, instrumenty i meble. Wszystko to w roku 1988 zostało rozgrabione i zniszczone; mury ostatecznie rozebrano wiosną 2012 roku. Ożywczym impulsem okazał się festiwal Przemyska Jesień Muzyczna. Zainicjował go w 1984 roku Antoni Guran, 贸wczesny prezes PTM. Zaczął się mocnym akcentem: Warszawska Opera Kameralna wystawiła w Przemyślu, tuż po światowej premierze w Brighton, wileńską wersję Halki. Odtąd festiwal, z r贸żnym zresztą powodzeniem, odbywał się co rok i - sądząc po nazwiskach artyst贸w w reprodukowanych w książce programach - odwiedzali Przemyśl najwybitniejsi polscy (i nie tylko) muzycy. Wydawało się, że PTM poprzestanie na roli organizatora i inspiratora życia muzycznego w mieście. Jednak nie.
Zrodził się przy PTM Przemyski Kwartet Smyczkowy, w 2002 roku dzięki dyrektorowi Zespołu Szk贸ł Muzycznych Andrzejowi Guranowi powstała Przemyska Orkiestra Kameralna. Działa już Przemyski Ch贸r Kameralny i zn贸w, jak niegdyś, własnymi siłami wykonać można było oratorium: Siedem ostatnich sł贸w Chrystusa na krzyżu Haydna (2008). Z Przemyską Orkiestrą Kameralną występowali Paul Eswood i Kevin Kenner, Piotr Pławner, Krzysztof Jakowicz i Tomasz Strahl, a Andrzej Hiolski nagrał z poprzedniczką POK, Capellą Premisliensis, ostatnią swoją płytę: Cztery sonety miłosne Bairda (1999).
Od kilku lat dla utalentowanej i chętnej młodzieży PTM organizuje Wiosenne Kursy Mistrzowskie, ma teraz siedzibę w Rynku, z salą kameralną. Aula Szk贸ł Muzycznych, Zamek Kazimierzowski, Ośrodki Kultury, piękne kościoły Przemyśla też przyjmują w progi muzykę.
Odrębnym rozdziałem uhonorowano skrzypka Kazimierza Lepiankę - 贸w zasłużony dla Przemyśla pedagog i skromny kompozytor, zmarły w 1948 roku, ceniony był w całej Galicji. Dziś ton Towarzystwu Muzycznemu i jego inicjatywom też nadają skrzypkowie: Piotr Tarcholik i obecna prezes, Magdalena Betleja, kt贸ra we Wstępie w osobistych i mądrych słowach podnosi wartość muzyki w og贸le. Publikacja starannie jest wydana, jej części rozdziela stylowa winieta.

Wczoraj i dziś Towarzystwa Muzycznego w Przemyślu. 150 lat działalności - 1862-2012, Przemyśl 2012, s. 264, ilustracje.

MAŁGORZATA KOMOROWSKA

ROK LVII • NR 18 • 1 WRZEŚNIA 2013

Mysz w Ruchu


ROK LVII • NR 18 • 1 WRZEŚNIA 2013


2013r - Terminarz nadsy砤nia materia丑w


Biblioteka narodowa
Oficjalna witryna banku PKO BP

  Wstecz  Do g髍y  Napisz do nas  DrukujSkomentuj

© 2006-2009 Biblioteka Narodowa